Traktat lizboński wprowadził dwie istotne zmiany, które mają wpływ na działania zewnętrzne UE, a mianowicie ustanowił:
W listopadzie 2009 r. Rada Europejska mianowała Catherine Ashton na stanowisko Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. Wysoki Przedstawiciel przewodniczy Radzie do Spraw Zagranicznych. Pełni również funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej i zapewnia spójność i koordynację działań zewnętrznych UE.
Wysoki Przedstawiciel wspomagany jest przez Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ). W skład ESDZ wchodzą urzędnicy Komisji, Sekretariatu Generalnego Rady, jak również pracownicy służb dyplomatycznych państw członkowskich UE.