ԵՄ-ն գործարկում է «Կապակցվածության օրակարգի հարթակը»՝ Սևծովյան տարածաշրջանով և Հարավային Կովկասով Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի միջև կապերն ամրապնդելու նպատակով
Այսօր Եվրոպական հանձնաժողովը գործարկեց Կապակցվածության օրակարգի հարթակը (Connectivity Agenda Platform) և միջազգային ֆինանսական հաստատությունների հետ կնքեց համաձայնություններ, որոնց միջոցով ակնկալվում է ներգրավել մինչև 2 միլիարդ եվրո արժողությամբ ռազմավարական ներդրումներ Սևծովյան տարածաշրջանում և Հարավային Կովկասում կապակցվածության զարգացման համար։
Հարթակը ներկայացվեց բարձր մակարդակի նախարարական հանդիպման ընթացքում, որը հյուրընկալել էին ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարթա Կոսը, ԵՄ միջազգային գործընկերությունների հարցերով հանձնակատար Յոզեֆ Սիկելան և ԵՄ կայուն տրանսպորտի հարցերով հանձնակատար Ապոստոլոս Ցիցիկոստասը։
Հանդիպմանը մասնակցել են ԵՄ անդամ պետությունների, Հայաստանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Մոլդովայի Հանրապետության, Տաջիկստանի, Թուրքմենստանի, Թուրքիայի, Ուկրաինայի և Ուզբեկստանի տրանսպորտի նախարարները և բարձրաստիճան ներկայացուցիչները, ինչպես նաև G7-ի և միջազգային ֆինանսական հաստատությունների ներկայացուցիչները՝ Global Gateway ռազմավարության շրջանակում խթանելու միջտարածաշրջանային կապակցվածության օրակարգը։
Կապակցվածության օրակարգի հարթակը կծառայի որպես շրջանակ մասնակից երկրների, միջազգային ֆինանսական հաստատությունների և շահագրգիռ այլ կողմերի համար՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի, թվային կապակցվածության և առևտրի ոլորտներում ներդրումների ու քաղաքական քայլերի համակարգման նպատակով։
Տարածաշրջանի հետ համագործակցությունն առավել ամրապնդելու նպատակով մասնակիցները նաև համաձայնեցին անրապնդել Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքի գործառնական արդյունավետությունը։ Նրանք Եվրոպական հանձնաժողովին հրավիրեցին գնահատել միջանցքի գործունեությունը և դրա մրցունակությունը բարձրացնելու նպատակով առաջարկել առաջնահերթ գործողություններ։
Կապակցվածության օրակարգի իրականացմանն աջակցելու նպատակով Եվրոպական հանձնաժողովը ստորագրել է մտադրությունների մասին հայտարարություններ միջազգային ֆինանսական հաստատությունների հետ, որոնց միջոցով ակնկալվում է ներգրավել մինչև 2 միլիարդ եվրոյի ներդրումներ Սևծովյան տարածաշրջանում և Հարավային Կովկասում տրանսպորտային ենթակառուցվածքների, սահմանային անցակետերի, ինչպես նաև առևտրի դյուրացմանն ուղղված նախագծերի համար։
Ներդրումները կնպաստեն միջսահմանային կապերի բարելավմանը և միջանցքի երկայնքով առևտրի խթանմանը։
Նախապատմություն
Միջտարածաշրջանային կապի օրակարգը, որը ներկայացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերին Լյուքսեմբուրգում կայացած միջտարածաշրջանային անվտանգության և կապի նախարարական հանդիպման շրջանակներում, մաս է կազմում ԵՄ-ի «Global Gateway» ռազմավարությանը։ Օրակարգի նպատակն է ամրապնդել Եվրոպական միության և Կենտրոնական Ասիայի միջև տրանսպորտային, էներգետիկ և թվային կապակցվածությունը՝ Հարավային Կովկասի և Սևծովյան տարածաշրջանի միջոցով, ինչպես նաև համակարգել ռազմավարական ներդրումներն ու կարգավորիչ համագործակցությունը։
2025 թվականի նոյեմբերին Տաշքենդում անցկացված Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքի (TCTC) և Կապակցվածության ներդրողների ֆորումի ընթացքում մասնակիցներն ընդգծեցին միջանցքի աճող ռազմավարական նշանակությունը՝ որպես Եվրոպայի և Կենտրոնական Ասիայի միջև կայուն, դիմակայուն և արդյունավետ կապ ապահովող երթուղի։
Լրացուցիչ տեղեկությունների համար
- Միջտարածաշրջանային անվտանգության և կապակցվածության նախարարական հանդիպում – 2025 թվականի հոկտեմբեր
- «Global Gateway» – Եվրոպական հանձնաժողով
- Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքի և կապակցվածության ներդրողների ֆորում
- «Խթանելով Միջտարածաշրջանային կապակցվածության օրակարգը» ուսումնասիրություն
ԵՄ ընդլայնման հարցերով եվրոպական հանձնակատար Մարթա Կոս: «Աճող հակամարտության պայմաններում ոգևորիչ է տեսնել, որ այսքան երկրներ միավորվում են մեկ ընդհանուր ծրագրի շուրջ։ Մեզ անհրաժեշտ են հուսալի առևտրային ուղիներ, և Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքը դարձել է հենց այդպիսի ուղի։ Առաջիկա 15 տարիների ընթացքում այս երթուղով առևտրաշրջանառությունը կարող է աճել հնգապատիկ։ Այդ նպատակի իրագործման համար անհրաժեշտ է, որ մենք համախմբենք ջանքերը։ Արդեն իսկ իրականացվում են բազմաթիվ ծրագրեր և նախաձեռնություններ։ Հարթակը կկապակցի դրանք, կլրացնի մնացած ենթակառուցվածքային բացերը և կապահովի երթուղու ամբողջական փոխկապակցվածությունը՝ սկզբից մինչև վերջ»։
ԵՄ միջազգային գործընկերությունների հարցերով եվրոպական հանձնակատար Յոզեֆ Սիկելա: «Տրանսկասպյան տրանսպորտային միջանցքը վերածվում է Եվրոպան և Ասիան կապող կենսական կամրջի։ Այս նոր ներդրումային համաձայնագրերի շնորհիվ մենք արդիականացնում ենք ենթակառուցվածքները, բարելավում սահմանային անցակետերը և նպաստում այնպիսի երթուղու ձևավորմանը, որն ավելի արագ է, ավելի հուսալի և ավելի լավ կապակցված։ Սա միայն տրանսպորտային կապերի զարգացման մասին չէ։ Այն վերաբերում է նաև մրցունակության բարձրացմանը, էներգետիկ անվտանգության ամրապնդմանը և այնպիսի պայմանների ստեղծմանը, որոնցում քաղաքացիներն ու տնտեսավարողները կարող են վստահ լինել, որ առևտրային և տրանսպորտային կապերը կպահպանվեն նույնիսկ աշխարհաքաղաքական մարտահրավերների պայմաններում»։
ԵՄ կայուն տրանսպորտի և զբոսաշրջության հարցերով եվրոպական հանձնակատար Ապոստոլոս Ցիցիկոստաս: «Մրցունակ տնտեսությունները հիմնված են զարգացած տրանսպորտային ցանցերի և ամուր կապակցվածության վրա։ Մինչև 2 միլիարդ եվրոյի ռազմավարական ներդրումների ներգրավմամբ մենք արդիականացնում ենք տրանսպորտային ենթակառուցվածքները, ամրապնդում սահմանային անցակետերը և դյուրացնում առևտուրը։ Սա կբացի նոր տնտեսական հնարավորություններ Եվրոպայի և նրա գործընկերների համար՝ Կենտրոնական Ասիայում, Հարավային Կովկասում և Սևծովյան տարածաշրջանում, կբարձրացնի դիմակայունությունը և շոշափելի օգուտներ կբերի թե՛ բիզնեսին, թե՛ քաղաքացիներին»։