ҚАЗАҚСТАННЫҢ CBAM-ҒА ДАЙЫНДЫҒЫН БАҒАЛАУ: ҚАЗАҚСТАННЫҢ АЛЮМИНИЙ, ТЕМІР ЖӘНЕ БОЛАТ СЕКТОРЛАРЫ ЭКСПОРТТАУШЫЛАРЫНЫҢ CBAM ТАЛАПТАРЫНА СӘЙКЕСТІГІН ЖӘНЕ ЖАСЫЛ ДАМУҒА КӨШУІНЕ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ
Еуропалық Одақтың (ЕО) көміртегі шекарасын реттеу механизмі (CBAM) Еуропалық жасыл келісімнің бөлігі және ЕО-ға импортталатын кейбір көміртекті қажет ететін тауарлар үшін көміртегінің әділ бағасын қамтамасыз етуге, сондай-ақ бүкіл әлемде жасыл өнеркәсіптік өндіріске көшуді ынталандыруға бағытталған. 2023 жылдан 2025 жылға дейінгі өтпелі кезеңнен кейін CBAM 2026 жылдың қаңтарында күшіне еніп, көміртегін көп қажет ететін алты сектордағы экспорттаушылар үшін жаңа есеп беру және сәйкестік талаптарын енгізді.
«2025 жылдың қорытындысы бойынша Еуропалық Одақтың Қазақстанның сыртқы саудасындағы үлесі шамамен 31%-ды, ал экспорт құрылымындағы үлесі 44%-ды құрады. Сонымен қатар, қазақстандық алюминий экспортының жартысынан астамы Еуропалық Одақ елдеріне бағытталған», – деп атап өтті ҚР Сауда және интеграция вице-министрі Жанель Күшікова.
Есеп CBAM-ның Қазақстанның алюминий, темір және болат секторларына әсерін зерттейді және мемлекеттік пен жеке сектордың мүдделі тараптары арасында сәйкестікті және шешім қабылдауды қолдауға жәрдемдесу үшін практикалық ұсыныстар береді. Бұл бастама Қазақстанның тұрақты индустриялық дамуды қолдау және өзгермелі жаһандық сауда жағдайында экспортқа бағдарланған секторлардың тұрақтылығын нығайту жөніндегі кең ауқымды күш-жігеріне ықпал етеді.
EUDELKZ
«CBAM механизмі Еуропалық Одақтың кеңірек климаттық және сауда саясатының негізгі элементтерінің қатарына кіреді. Тұрақты даму саласындағы ашықтықты арттыру және есептілік тәжірибесін жетілдіру қазақстандық экспорттаушыларға халықаралық нарықтардың өзгеріп отырған талаптары жағдайында бәсекеге қабілеттілікті сақтап қалуға көмектеседі. Бұл процеске ықпал ету үшін мемлекеттік мекемелер, бизнес және ХСО (Халықаралық сауда орталығы) сияқты халықаралық серіктестер арасындағы тұрақты ынтымақтастықтың маңызы зор болып қала береді», - деп атап өтті ЕО басшысы Йоханнес Баур.
Бағалау нәтижелеріне сәйкес, CBAM механизмі әрі қарай дамыған сайын, Қазақстанның алюминий, темір және болат секторларындағы экспорттаушылары есептілік пен нормативтік талаптарды сақтау саласындағы өсіп келе жатқан талаптарға тап болуы мүмкін. Бұл уақытылы дайындықтың және халықаралық верификация (растау) мен есептілік тәжірибелерін кезең-кезеңімен енгізудің маңыздылығын көрсетеді.
«Біз қазірдің өзінде өнеркәсіптік экспорттаушыларды Еуроодақтың жаңа талаптарына жүйелі түрде бейімдеу жұмыстарын бастадық. Бұл шаралар қаржылық жүктемені азайтуға және қазақстандық өнімнің біз үшін стратегиялық маңызы бар нарықтардың біріндегі бәсекеге қабілеттілігін сақтауға бағытталған», – деді «QazTrade» АҚ Бас директорының орынбасары Нұрлан Құлбатыров.
Есепте сонымен қатар бейімделу процесі барысында компаниялар үшін шығарындылар туралы деректерді жинау, CBAM шеңберіндегі есептілік талаптары және ЕО-дағы сатып алушылармен өзара іс-қимыл жасау бойынша салалық ұсынымдар қамтылған. ЕО Қазақстанның негізгі сауда серіктестерінің бірі болып қала береді, соның ішінде алюминий, темір және болат сияқты CBAM қолданысы таралатын секторларда да орны ерекше. CBAM механизмінің енгізілуі халықаралық саудадағы экологиялық тұрақты өндіріс пен ашық есептілік тәжірибесінің өсіп келе жатқан маңыздылығын тағы бір мәрте айқындай түседі.
Йост Паувелин, ХСО сарапшысы және баяндаманың жетекші авторы «Қазіргі уақытта Қазақстан ЕО-ға 600 миллион еуродан астам болат пен алюминий экспорттайды. Стандартты CBAM мәндерін пайдалану CBAM-ға байланысты жыл сайынғы 100 миллион еуроны құрайтын шығындарға әкеп соғуы мүмкін, бұл әсердің 90%-ы болат пен өзекшелердің өзіндік құнынан асып кетуі мүмкін. (123%) жақсы жаңалық, қазақстандық өндірушілер бұл шығындарды қарапайым шаралар арқылы айтарлықтай төмендете алады: әдепкі мәндерді пайдаланудың орнына нақты шығарындыларды бақылау және есеп беру, жергілікті тексерушілерді аккредиттеу, алаңның шығарындыларын азайту және көміртегі бағасының ішкі тетіктерін күшейту».
Ready4Trade: Транскаспий көлік дәлізі арқылы өркендеуге жол» жобасы туралы
Еуропалық Одақ (ЕО) қаржыландыратын бұл төрт жылдық техникалық көмек жобасы Транскаспий көлік дәлізінің операциялық тиімділігін арттыру және Орталық Азия елдеріндегі бизнесті интернационалдандыруды қолдау арқылы Орталық Азиямен байланыстарды нығайту бойынша ЕО-ның күн тәртібін алға жылжытуға бағытталған. Бұған сауда мен тұрақты инвестицияларды ынталандыру үшін трансшекаралық формальдылықты жеңілдету арқылы қол жеткізілетін болады; сауда және көлік байланыстарын нығайту үшін өңірлік үйлестіруді жетілдіру, сондай-ақ микро, шағын және орта кәсіпорындардың өңірлік және ЕО нарықтарына қолжетімділігін жеңілдету үшін, оның ішінде Транскаспий көлік дәлізінің әлеуетін пайдалану арқылы олардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру.
Еуропалық Одақ туралы
Еуропалық Одақ – Еуропаның 27 елінен тұратын экономикалық және саяси одақ. Ол адамның қадір-қасиетін құрметтеу, бостандық, демократия, теңдік, заң үстемдігі және адам құқықтарын, соның ішінде азшылық өкілдерінің құқықтарын құрметтеу құндылықтарына негізделген. Ол әркімнің игілігі үшін қоғамның, қоршаған ортаның және экономиканың тұрақты дамуына жәрдемдесу үшін жаһандық деңгейде жұмыс істейді.
Халықаралық сауда орталығы (ХСО) туралы
ХСО Дүниежүзілік сауда ұйымы мен Біріккен Ұлттар Ұйымының бірлескен мекемесі болып табылады. ХСО дамушы және өтпелі экономикалардағы шағын және орта кәсіпорындарға қолдау көрсетіп, олардың әлемдік нарықтарда бәсекеге қабілетті болуына көмектеседі. Бұл «Саудаға жәрдемдесу» бастамасы мен БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттары аясында тұрақты экономикалық дамуға ықпал етеді.