ÝB–Türkmenistan hyzmatdaşlygy: 2025-nji ýylyň netijelerine syn we 2026-njy ýyl üçin geljekki meýilnamalar

2026-njy ýylyň 17-nji fewralynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Türkmenistandaky Ýewropa Bileleşiginiň Wekilýeti 2025-nji ýylda ÝB–Türkmenistan hyzmatdaşlygynyň netijelerine syn bermek hem-de 2026-njy ýyl üçin strategik ugurlary kesgitlemek maksady bilen bilelikdäki metbugat brifingini geçirdiler. Çärä milli we halkara köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, Türkmenistanyň döwlet edaralary, ÝB-niň agza döwletleriniň Ilçileri, raýat jemgyýeti guramalary hem-de ÝB tarapyndan maliýeleşdirilýän taslamalaryň ýerine ýetirijileri gatnaşdylar. Bu bolsa hyzmatdaşlygyň güýjüni we barha çuňlaşýandygyny görkezdi.

Türkmenistandaky Ýewropa Bileleşiginiň Ilçisi Beata Peksa 2025-nji ýylyň dowamynda ýakyn we netijeli hyzmatdaşlyk üçin Daşary işler ministrligine, degişli ministrliklere hem-de ÝB taslamalarynyň hyzmatdaşlaryna minnetdarlyk bildirdi. Ol ýylyň dowamynda baglanyşyklylyk, ýaşyl geçiş, söwda, bilim, saglygy goraýyş, daşky gurşaw we medeni alyş-çalyş ýaly ileri tutulýan ugurlarda anyk netijeleriň gazanylandygyny belledi.

Ilçi ýokary derejeli saparlar we duşuşyklar bilen berkidilen syýasy dialogy aýratyn nygtady. Şol sanda ÝB-niň Ýokary wekili/Komissiýanyň wise-prezidenti Kaýa Kallasyň hem-de Komissar Ýozef Sikelanyň saparlaryny, Türkmenistanyň ilkinji ÝB–Merkezi Aziýa Sammitine gatnaşmagyny we Aşgabatda geçirilen 20-nji ÝB–Merkezi Aziýa Ministrler duşuşygyny agzap geçdi. Şeýle hem ol Brýusselde geçirilen 17-nji ÝB–Türkmenistan Adam hukuklary dialogynyň üstünlikli geçendigini ýatlap, adam hukuklary, gender deňligi, zähmet hukuklary we kanunyň hökmürowanlygy boýunça konstruktiw hyzmatdaşlyga ÝB-niň ygrarlydygyny tassyklady.

Ilçi Peksa 2025-nji ýylda gazanylan esasy üstünlikleri we dowam edýän ileri tutulýan ugurlary belläp geçdi. Baglanyşyklylyk babatda ol Trans-Hazar ulag geçelgesine berilýän goldawy, şol sanda tehniki kömegi we öňde boljak ÝB–Türkmenistan Biznes forumyna taýýarlyk işlerini nygtady. Ýaşyl geçiş we howanyň üýtgemegi boýunça “Ýaşyl Türkmenistan üçin ÝB” taslamasynyň çäklerinde gazanylan ösüşleri, metan zyňyndylaryny azaltmak boýunça çäreleri, täzelenýän energiýa boýunça bilim hyzmatdaşlygyny we Team Europe Suw–Energiýa–Howa başlangyjynyň çäklerinde sebit hyzmatdaşlygyny belledi. Şeýle hem Türkmenistanyň ÝB–Merkezi Aziýa Strategiki çig mallar baradaky Deklarasiýasyny goldamagy we Global Gateway başlangyjynyň çäklerinde alnyp barylýan hyzmatdaşlyk barada aýtdy. Söwda, ykdysady hyzmatdaşlyk, bilim, saglygy goraýyş, zähmet hukuklary, serhet dolandyryşy, neşe serişdeleriniň öňüni almak, tegelek ykdysadyýet, raýat jemgyýetini goldamak, biodürlüligi goramak we medeni mirasy saklamak ugurlarynda möhüm netijeler gazanyldy. Şeýle hem Ýewropa Medeniýet hepdeligi, Ýewropanyň güni dabaralary, medeni çäreler we media sowatlylygy başlangyçlary ýaly giň gerimli jemgyýetçilik diplomatiýasy çäreleri geçirildi.

Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Mähri Bäşimowa ÝB-niň dowam edýän gatnaşygyny gutlap, ÝB tarapyndan maliýeleşdirilýän başlangyçlaryň Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşine ýetirýän täsirini belledi. Ol bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlygy, şol sanda DARYA taslamasyny aýratyn nygtap, 2026-njy ýylyň oktýabrynda Aşgabatda geçiriljek 5-nji DARYA Ýokary derejeli çäresiniň Milli bilim maslahatynyň çäklerinde guraljakdygyny aýtdy. Şeýle hem ulag baglanyşygy, ýaşyl energiýa we söwda ýeňilleşdirilişi boýunça ösüşleri belläp, ÝB bilen iki taraplaýyn hem-de sebit hyzmatdaşlygyny çuňlaşdyrmaga Türkmenistanyň taýýardygyny tassyklady. Bu hyzmatdaşlyk parlamentara dialogy, adamdan-adama gatnaşyklary we milli ileri tutulýan ugurlara laýyk gelýän bilelikdäki başlangyçlary, şeýle hem ÝB–Merkezi Aziýa Sammitinde kabul edilen ÝB bilen Merkezi Aziýanyň arasyndaky gatnaşyklary çuňlaşdyrmak boýunça Bilelikdäki Ýol kartasynyň durmuşa geçirilmegini öz içine alýar.

Team Europe ruhunda Germaniýanyň we Fransiýanyň Ilçileri Türkmenistanyň halkara gatnaşyklardaky ornuny we ÝB bilen hyzmatdaşlygyny nygtadylar. Germaniýanyň Ilçisi 2026-njy ýylyň 11-nji fewralynda Berlinde Merkezi Aziýanyň daşary işler ministrleriniň gatnaşmagynda geçirilen ministrler duşuşygyny ýatlap, onuň energiýa, sebit howpsuzlygy, ulag, senagat we sanly tehnologiýalar ýaly ugurlara bagyşlanandygyny hem-de Berlin Ministrler Deklarasiýasynyň kabul edilendigini aýtdy. Fransiýanyň Ilçisi 2025-nji ýylda medeniýetara taslamalaryň üstünlikli amala aşyrylandygyny, BSG-a (Bütindünýä Söwda Guramasyna) goşulmagyň ähmiýetini, Trans-Hazar ulag geçelgesiniň ösdürilmegini, sanly baglanyşygy hem-de bilim hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek maksady bilen Erasmus+ maksatnamasynyň täzeden ýola goýulmagynyň zerurdygyny nygtady.

Halkara guramalar bölüminiň direktory Röwşen Annaberdiýew howpsuzlyk hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň möhümdigini, şol sanda ÝB–Merkezi Aziýa Ýokary derejeli syýasy we howpsuzlyk dialogynyň hem-de Owganystan boýunça ýörite wekilleriň geňeşmeleriniň çäklerinde alnyp barylýan işleri belledi. Şeýle hem ol kanunyň hökmürowanlygy we hukuk goraýjy edaralar babatda sebitde dowam edýän iki esasy taslama — BOMCA we CADAP boýunça hyzmatdaşlygyň dowam etdirilmegine Türkmenistanyň kanagatlanma bildirýändigini aýtdy.

Geljeke nazar aýdylanda, taraplar 2026-njy ýyl üçin giň gerimli meýilnamany beýan etdiler. Esasy ileri tutulýan ugurlar şulardan ybaratdyr:

• Ýokary derejeli saparlar we güýçlendirilen syýasy dialog, şol sanda Aşgabatda geçiriljek ÝB–Merkezi Aziýa Ministrler duşuşygy, ÝB–Türkmenistan Adam hukuklary dialogy hem-de Brýusselde geçiriljek Bilelikdäki komitet mejlisi ýaly çäreler;
• 2026-njy ýylyň mart aýynda geçiriljek ilkinji ÝB–Türkmenistan Biznes forumy arkaly ykdysady gatnaşyklary we hususy pudak hyzmatdaşlygyny berkitmek;
• Global Gateway başlangyjynyň çäklerinde ulag, energiýa, sanlylaşdyrma we strategiki çig mallar boýunça başlangyçlaryň dowam etdirilmegi;
• Serhet dolandyryşy, neşe serişdelerine garşy göreş, gender deňligi we zenanlaryň mümkinçiliklerini giňeltmek boýunça sebit maksatnamalarynyň täze tapgyrlary;
• Bilim, ylmy barlaglar we innowasiýa boýunça hyzmatdaşlygyň giňeldilmegi, şol sanda Horizon Europe mümkinçilikleri hem-de galan meseleler çözülenden soň Erasmus+ maksatnamasyna täzeden gatnaşmak;
• Medeni diplomatiýa, ýaşlaryň gatnaşygyny, media sowatlylygyny we daşky gurşaw boýunça habardarlygy ösdürmek çäreleriniň dowam etdirilmegi.

Çäräniň ahyrynda Daşary işler ministriniň orunbasary Bäşimowa hem-de Ilçi Peksa ähli ministrliklere, Adam hukuklary boýunça ygtyýarly wekiliň diwanyna, Döwlet, hukuk we demokratiýa institutyna, halkara guramalara, raýat jemgyýeti hyzmatdaşlaryna, ýokary okuw mekdeplerine, meýletinçilere, ÝB-niň agza döwletlerine we taslama toparlaryna hyzmatdaşlyk hem-de yhlasly işleri üçin minnetdarlyk bildirdiler.

Bilelikdäki metbugat maslahatynda Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň 2026-njy ýylda hyzmatdaşlygy has-da çuňlaşdyrmaga, dialoga, özara hormata hem-de parahatçylyk, howpsuzlyk, durnukly ösüş, sebit durnuklylygy we abadançylyk baradaky umumy garaýşa esaslanýan hyzmatdaşlygy dowam etdirmäge ygrarlydyklary tassyklandy.