Yevropa Kuni munosabati bilan Yevropa Ittifoqining O‘zbekistondagi elchisi Toyvo Klaar Janobi Oliylarining nutqi

Bugun biz bilan birga bo‘lib, Yevropa Ittifoqiga asos solgan Robert Shuman deklaratsiyasi bilan bog‘liq Yevropa kunini nishonlashda ishtirok etayotganingiz uchun sizlarga minnatdorchilik bildiraman. Ayniqsa, Janob Jamshid Qo‘chqorov, O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari – Iqtisodiyot va moliya vazirini samimiy qutlayman. Sizni qabul qilish biz uchun katta sharaf, va bugungi ishtirokingiz O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi o‘rtasidagi iliq munosabatlarni yana bir bor tasdiqlaydi.

76 yil avval, 1950 yil 9 may kuni Robert Shuman yagona Yevropa haqidagi o‘z qarashlarini bayon etgan edi. U Yevropa ko‘mir va po‘lat hamjamiyatini tashkil etishni taklif etar ekan, raqobat o‘rniga hamkorlikni, tarqoqlik o‘rniga birlikni, urush o‘rniga tinchlikni targ‘ib qildi. Uning qarashlari bugungi Yevropa Ittifoqiga - 27 ta Yevropa davlatini birlashtirgan siyosiy va iqtisodiy ittifoqqa asos bo‘ldi va u qariyb 80 yil davomida Yevropada tinchlik, demokratiya va iqtisodiy farovonlikni ta’minlab kelmoqda.

Yevropa Ittifoqi oddiy, ammo kuchli gʻoyaga asoslangan: insonlar erkin yashashi, ularning huquqlari himoya qilinishi va ular doimo teng munosabatda bo‘lishi kerak. Bu tamoyillar bugungi kunda ham Yevropa Ittifoqi ichida o‘z kuchini saqlab qolmoqda. Biroq, bugungi dunyo tobora ortib borayotgan mojarolar, iqtisodiy beqarorlik va iqlim o‘zgarishining kuchayib borayotgan ta’siri bilan tavsiflanmoqda. Yaqin Sharqdagi to‘qnashuvlar millionlab insonlar hayotiga ta’sir ko‘rsatdi. Biz gumanitar falokatlarga guvoh bo‘ldik va global savdo hamda energiya ta’minotidagi uzilishlarning oqibatlarini his qilmoqdamiz. Ushbu barcha holatlarda Yevropa Ittifoqi urushdan jabr ko‘rgan insonlarga yordam ko‘rsatishda davom etmoqda hamda barcha tomonlarni keskinlikni kamaytirishga, maksimal darajada o‘zini tiyishga, tinch aholining va fuqarolik infratuzilmasining himoyasini ta’minlashga hamda xalqaro huquqni to‘liq hurmat qilishga da’vat qilmoqda.

Shuningdek, Rossiya Ukrainaga qarshi o‘zining shafqatsiz urushini davom ettirmoqda. Uning qo‘shni davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini ochiqdan-ochiq buzishi barchamiz uchun xavf tug‘dirmoqda. Shu sababli Yevropa Ittifoqi Ukraina o‘zini muvaffaqiyatli ravishda himoya qilayotgan bir paytning o‘zida unga qat’iy yordam ko‘rsatishda davom etmoqda. Biz erkinlik, demokratiya va tenglik kabi umumiy qadriyatlarimizni nishonlar ekanmiz, ularni doimo himoya qilish va asrash zarurligini unutmasligimiz kerak.

Bugungi kunda Yevropa loyihasining bir muhim haqiqatini yana bir bor ko‘rib turibmiz: umumiy muammolar umumiy yechimlarni talab qiladi. Hech bir davlat bugungi global muammolarni yakka holda hal qila olmaydi. Iqlim o‘zgarishi global hamkorlikni, adolatli savdo umumiy tamoyillarga sodiqlikni, tinchlik esa qoidalarga asoslangan xalqaro tartibni talab qiladi. Aynan shu sababli Yevropa Ittifoqi butun dunyo bo‘ylab mustahkam, adolatli va ishonchli hamkorliklarni rivojlantirishda davom etmoqda, umumiy muammolarni hal etish uchun o‘zaro manfaatli sherikliklarni yo‘lga qo‘yib, 80 yil davomida shakllanishiga hissa qo‘shgan qoidalarga asoslangan xalqaro tartibni qo‘llab-quvvatlamoqda.

Hurmatli mehmonlar,

Umumiy qadriyatlarni himoya qilish va umumiy muammolarni hal etish istagi asosida O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi strategik hamkorlikning yangi bosqichiga qadam qo‘ymoqda. O‘tgan yili Samarqandda bo‘lib o‘tgan tarixiy Yevropa Ittifoqi - Markaziy Osiyo sammiti allaqachon aniq natijalar bermoqda va bugun bizning O‘zbekiston bilan munosabatlarimiz har qachongidan ham mustahkam ekanini mamnuniyat bilan ta’kidlayman.

Sammitdan so‘ng o‘tgan yil oktabr oyida Prezident Mirziyoyevning Bryusselga muvaffaqiyatli tashrifi amalga oshirilib, Prezidentlar Kosta va fon der Lyayen bilan birgalikda ular Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitimni imzolanish marosimida ishtirok etdilar. Bu bitim savdo va investitsiyalar, barqaror rivojlanish, transport va raqamli aloqalar, huquq ustuvorligi va inson huquqlari kabi ko‘plab yo‘nalishlarda hamkorlikni chuqurlashtiradi.

2024 yilda Yevropa Ittifoqi O‘zbekiston uchun import bo‘yicha uchinchi yirik savdo hamkori va eksport bo‘yicha ikkinchi yirik savdo hamkori bo‘ldi. O‘zaro savdo hajmi qariyb 4,8 milliard yevroni tashkil etib, 2020 yilga nisbatan deyarli ikki barobarga oshdi. Iqtisodiy aloqalarimizning kengayishi Lissabondan Andijongacha bo‘lgan hududda ham o‘zbekistonliklar, ham yevropaliklarga foyda keltirmoqda.

Xonimlar va janoblar,

Yevropa Ittifoqi hamkorlik umumiy natijadan ko‘proq qiymat yaratishiga ishonch asosida qurilgan. 

Ushbu mintaqaviy yondashuv O‘zbekiston bilan hamkorligimizda allaqachon o‘z aksini topmoqda. Global Darvoza deb atalgan Yevropa Ittifoqining xalqaro investitsiyalar strategiyasi orqali Yevropa Ittifoqi sun’iy yo‘ldosh aloqalariga investitsiya kiritish orqali raqamli transformatsiyani qo‘llab-quvvatlamoqda, Trans-Kaspiy transport yo‘lagini samaradorligini yanada oshirish orqali transport sohasini rivojlantirmoqda, shuningdek energetika tarmoqlari va suv resurslarini boshqarishni yaxshilashga, muhim xomashyo resurslari hamda barqaror qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat qiymat zanjirlariga sarmoya kiritmoqda. 

Yevropa Ittifoqi va Yevropa investitsiya banki Qirg‘iziston, Qozog‘iston va O‘zbekiston bilan hamkorlikda Qirg‘izistondagi Qambarota gidroelektr stansiyasi qurilishiga 900 million yevro miqdorida sarmoya kiritmoqda, bu esa mintaqaviy energetika va suv xavfsizligini mustahkamlaydi.

Shu bilan birga, Yevropa Ittifoqi O‘zbekiston bilan hamkorlik orqali mintaqaviy barqarorlik va chidamlilikni mustahkamlashda davom etmoqda, chunki barqaror xavfsizlik umumiy farovonlik va hamkorlikka asoslanadi. Kecha Samarqandda kimyoviy, biologik, radiologik yoki yadroviy terrorizm tahdidlariga tayyorgarlik ko‘rishga qaratilgan yirik mashg‘ulotni yakunladik. Bizning qo‘shma sa’y-harakatlarimiz, shuningdek, zo‘ravon ekstremizmning oldini olish va Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtiriladigan Markaziy Osiyoda chegaralarni boshqarish dasturi orqali chegara xavfsizligini mustahkamlashni ham o‘z ichiga oladi. O‘tgan yil iyul oyida birinchi mintaqaviy terrorizmga qarshi muloqot o‘tkazildi, joriy yil mart oyida esa Yevropa Ittifoqi Delegatsiyasi jamoasiga yangi terrorizmga qarshi ekspert qo‘shildi. 

Ushbu barcha sa’y-harakatlar orqali Yevropa Ittifoqi Markaziy Osiyoni va uning besh davlatini yanada kuchli, o‘ziga ishonchli va tashqi omillarga kamroq qaram bo‘lishi uchun faol qo‘llab-quvvatlamoqda. Chunki bu biz uchun barqaror xalqaro tartibni qo‘llab-quvvatlaydigan kuchli va ishonchli hamkorlarga ega bo‘lishni anglatadi - xuddi biz O‘zbekiston uchun ishonchli hamkor bo‘lib qolganimiz kabi.

Aziz do‘stlar,

Beqaror dunyoda hamkorlik - bu kuchdir. Yevropa O‘zbekiston uchun biznes, hamkorlik, xalqaro huquqqa hurmat, xavfsizlik va inson qadr-qimmatini ta’minlash borasida kuchli va ishonchli hamkor bo‘lib qoladi.

O‘zbek maqolida aytilganidek: “Birlashgan kuch yengilmas”. 

Barchangizni Yevropa kuni bilan tabriklayman!

Katta rahmat.

Xush Kelibsiz!