IN

Nga phải ngừng sử dụng lương thực làm vũ khí

03.08.2023 Press and information team of the Delegation to VIETNAM

Bài viết của Ngài Josep Borrell Fontelles, Đại diện cấp cao của Liên minh về Chính sách Đối ngoại và An ninh kiêm Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu

Vào ngày 17 tháng Bảy, gần một năm sau khi được ký kết tại Istanbul, Nga đã quyết định không gia hạn Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen (BSGI) cho phép Ukraine xuất khẩu nông sản ra thị trường toàn cầu. Như Tổng thư ký LHQ đã nhấn mạnh, sáng kiến này là 'ngọn hải đăng hy vọng trong một thế giới đang rất cần tới nó'.

Trước cuộc chiến tranh xâm lược của Nga tại Ukraine, một quốc gia cung cấp lương thực toàn cầu quan trọng, 1/5 lượng lúa mạch của thế giới, cũng như 1/6 lượng ngô và 1/8 lượng lúa mì là đến từ Ukraine. Sau khi Nga xâm lược Ukraine, tấn công các cánh đồng ngũ cốc và kho chứa, và phong tỏa các cảng của Ukraine, giá lương thực toàn cầu tăng vọt lên các mức kỷ lục và gây nguy hiểm cho nguồn cung lương thực thiết yếu của nhiều nước nhập khẩu. Sáng kiến BSGI nhằm thiết lập lại một tuyến đường quan trọng cho xuất khẩu nông sản từ Ukraine và làm giảm giá lương thực toàn cầu.

Mặc dù có nhiều thách thức, Sáng kiến đã đạt được mục đích chính của nó. Kể từ tháng Tám năm 2022, việc xuất khẩu gần 33 triệu tấn ngũ cốc và thực phẩm từ Ukraine sang 45 quốc gia khác nhau đã đóng vai trò quan trọng trong việc giảm khoảng 25% giá lương thực toàn cầu kể từ mức cao kỷ lục đạt được ngay khi Nga bắt đầu tấn công. Theo như dữ liệu thương mại công khai cho thấy, hơn một nửa số ngũ cốc, bao gồm 2/3 lượng lúa mì, được chuyển đến các nước đang phát triển.

Ngoài ra, Sáng kiến BSGI đảm bảo sự tiếp tục tiếp cận ngũ cốc cho Chương trình Lương thực Thế giới (WFP). Vào năm 2023, Ukraine đã cung cấp 80% lượng lúa mì được mua để hỗ trợ các hoạt động nhân đạo ở các quốc gia mất an ninh lương thực nhất như Afghanistan, Djibouti, Ethiopia, Kenya, Somalia, Sudan và Yemen. Nếu không có tuyến đường Biển Đen, Chương trình WFP phải mua ngũ cốc ở nơi khác với giá cao hơn và thời gian giao hàng lâu hơn vào thời điểm thế giới đang đối mặt với cuộc khủng hoảng lương thực chưa từng có.

Quyết định của Nga được đưa ra bất chấp các đề xuất mới của Tổng thư ký Liên hợp quốc nhằm giải quyết các mối quan ngại của nước này. Để đổ lỗi, Nga tuyên bố rằng xuất khẩu nông sản của chính họ không được tạo điều kiện đầy đủ. Dữ liệu thương mại công khai cho thấy xuất khẩu nông sản của Nga đang tăng mạnh. Nga cũng đạt được những lợi ích quan trọng từ Biên bản ghi nhớ với Liên hợp quốc về xuất khẩu phân bón, đã được đàm phán song song với Sáng kiến BSGI. LHQ đã nỗ lực không ngừng nghỉ để làm rõ các khuôn khổ pháp lý và hợp tác cùng với khu vực tư nhân để tìm ra các giải pháp riêng trong lĩnh vực ngân hàng và bảo hiểm. Những nỗ lực này đã được tiến hành với sự hợp tác chặt chẽ của EU và các đối tác của EU.

Trái ngược với những sự dối trá của Nga, EU thực sự đã đảm bảo rằng các biện pháp trừng phạt của chúng tôi không ảnh hưởng đến an ninh lương thực toàn cầu. Không có biện pháp trừng phạt nào đối với việc xuất khẩu thực phẩm và phân bón của Nga sang các nước thứ ba và EU đã đưa ra hướng dẫn rộng rãi cho các doanh nghiệp, làm rõ rằng việc xuất khẩu này cho các nước thứ ba là được phép. Chúng tôi cũng đã làm việc với LHQ để cho phép các khoản thanh toán liên quan được thực hiện.

Bất chấp những sự thật rõ ràng và có thể kiểm chứng này, Nga đã quyết định rút khỏi Sáng kiến BSGI, sử dụng lương thực làm vũ khí và gây nguy hiểm cho nguồn cung lương thực toàn cầu. Vài giờ sau khi rút khỏi Sáng kiến, Nga cũng bắt đầu phá hủy các kho chứa ngũ cốc và cơ sở hạ tầng cảng của Ukraine bằng các cuộc tấn công có mục tiêu diễn ra hàng ngày không chỉ ở Biển Đen mà còn ở sông Danube. Như một phản ứng tức thì, giá bán buôn lúa mì và ngô đã tăng mạnh nhất kể từ khi bắt đầu cuộc chiến tranh xâm lược của Nga. Sự gia tăng biến động giá lương thực có thể sẽ kéo dài chừng nào Nga còn đẩy nguồn cung lương thực toàn cầu vào tình trạng căng thẳng có chủ ý, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt toàn cầu và nghiêm trọng nhất là đối với những người thiếu lương thực ở các quốc gia phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Đây là điều không thể chấp nhận được và cần phải bị lên án một cách quyết liệt.

Khi thế giới đối phó với những nguồn cung bị gián đoạn và giá cả cao hơn, Nga hiện đang tiếp cận các quốc gia dễ bị tổn thương, đặc biệt là ở châu Phi, với các đề nghị song phương về các lô hàng ngũ cốc hạn chế, giả vờ giải quyết vấn đề do chính họ tạo ra. Đây là một chính sách bất cần đạo lý, cố tình sử dụng lương thực như một thứ vũ khí.

Để đối phó với các hành động vô trách nhiệm của Nga, EU đang hành động theo ba hướng chính. Đầu tiên, chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ những nỗ lực không mệt mỏi của Liên hợp quốc và Thổ Nhĩ Kỳ để nối lại Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen. Thứ hai, chúng tôi tiếp tục củng cố “Các tuyến đường đoàn kết” như các tuyến đường thay thế để nông sản xuất khẩu của Ukraine tiếp cận với thị trường toàn cầu thông qua EU. Cho đến nay, các tuyến đường này đã giúp xuất khẩu hơn 41 triệu tấn nông sản của Ukraine và chúng tôi đang xúc tiến xuất khẩu nhiều nhất có thể nhằm giảm thiểu hậu quả của việc Nga chấm dứt tham gia Sáng kiến BSGI. Thứ ba, chúng tôi đã tăng cường hỗ trợ tài chính cho các quốc gia và những người dân cần được giúp đỡ nhất, cung cấp 18 tỷ euro để giải quyết vấn đề an ninh lương thực cho đến năm 2024.

Chúng tôi kêu gọi cộng đồng quốc tế và tất cả các quốc gia đẩy mạnh hơn sự hỗ trợ của mình nhằm giúp đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu. Chúng tôi đề nghị tất cả các đối tác của mình hối thúc Nga quay trở lại bàn đàm phán như Liên minh châu Phi đã làm, cũng như kiềm chế không nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng nông nghiệp của Ukraine. Với một tiếng nói rõ ràng và thống nhất, chúng ta có thể thuyết phục Nga tiếp tục tham gia Sáng kiến BSGI. Thế giới có lợi ích chung trong việc quản lý có trách nhiệm đối với an ninh lương thực toàn cầu. Chúng ta có cùng trách nhiệm đối với những người cần được giúp đỡ nhiều nhất.