ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္းေဒသႀကီး ၁၄ ခုတြင္ ၉ ခုမွာ ေျမျမွဳပ္မိုင္းမ်ားျဖင့္ ညစ္ညမ္းေနဆဲျဖစ္ ေသာေၾကာင့္ အေရးယူေဆာင္ရြက္ဖို႔အခ်ိန္ေရာက္ၿပီျဖစ္သည္
ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ပဋိပကၡမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့မႈေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီး ၁၄ခုတြင္ ၉ ခုမွာ စစ္သည္ ေခ်မႈန္းေရးမိုင္းမ်ားျဖင့္ အလြန္အမင္းညစ္ညမ္းေနဆဲျဖစ္ၿပီး ၎ဒဏ္ခံရသည့္ ေဒသ မ်ား၏ လူမႈ-စီးပြားဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ အေပၚ ဆိုးရြားလွသည့္သက္ေရာက္မႈမ်ားျဖစ္ေပၚေစလ်က္ရွိပါသည္။ အမွန္စစ္စစ္ ေျမျမွဳပ္မိုင္းအမ်ားစုမွာ အရပ္ သားမ်ား၊ မိုင္းညစ္ညမ္းကြင္းမ်ား၌ အသက္အႏၱရာယ္ စြန္႔စားကာ မျဖစ္မေန သီးႏွံစိုက္ပ်ိဳးၾကရသည့္ ေတာင္သူ မ်ားရွိသည့္ ေက်းလက္ေနလူထုအသုိင္း အဝုိင္းစသည္တို႔ကို နစ္နာထိခိုက္ေစပါသည္။ မိုင္းဒဏ္ရာေၾကာင့္ ဒုကၡိတျဖစ္သြားၾကသည့္ ခံ ရသူအမ်ားစုမွာ ၎တို႔၏အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းလုပ္ငန္းမ်ားကို စြန္႔လႊတ္ဖို႔ျဖစ္လာ ေသာေၾကာင့္ ေျမျမွဳပ္မိုင္းေပါက္ကြဲမႈမွ အသက္ရွင္က်န္ရစ္သူမ်ား၊ ၎တို႔၏မိသားစုမ်ားမွာအထူးသျဖင့္ ဆင္းရဲမႈ ဒဏ္ကိုခံေနၾကရပါသည္။ ၂၀၁၆/၁၇ ခုႏွစ္တြင္ျမန္မာႏိုင္ငံ မိုင္းဒဏ္ခံရသူေလးဦး၌ တစ္ဦးမွာကေလးျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ ေျမျမွဳပ္မိုင္းမ်ားမွာ အထူးသျဖင့္ ကြင္းထဲ၌ေဆာ့ကစားေနၾကသည့္ ကေလးသူငယ္မ်ား ေက်ာင္းသြား ေက်ာင္းျပန္သြားလာေနၾကသည့္ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစပါသည္။ ပဋိပကၡအဆံုးသတ္၍ ကာလၾကာျမင့္သည္တိုင္ ဒုကၡသည္ႏွင့္ ျပည္တြင္း၌ေနရပ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးခဲ့ရသူမ်ားအေနျဖင့္ ၎တို႔၏လုပ္ငန္း မ်ားျပန္လည္လုပ္ကုိင္ကာစီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးမႈရရွိဖို႔၊ ေက်ာင္း၊ေဆးရုံမ်ားသြားေရာက္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ပင္ ေျမျမွဳပ္မိုင္း မ်ားက ဟန္႔တားေႏွာင့္ယွက္လ်က္ရွိေနပါသည္။
ဥေရာပသမဂၢႏွင့္ UNICEF ျမန္မာတို႔မွ ေဒသခံလူထုအသိုင္းအဝိုင္းမ်ားအၾကား ေျမျမွဳပ္မိုင္းမွျဖစ္ပြားေစသည့္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈအႏၱရာယ္ကို သတိျပဳမိေစရန္ ေဒသခံဘာသာစကားမ်ားျဖင့္ မိုင္းအႏၱရာယ္အသိပညာေပးေရး (MRE) ကိရိယာအစံုကို ထုတ္လုပ္ထားလ်က္ရွိပါသည္။ ကခ်င္၊ရွမ္း၊ကယား၊ ကရင္၊မြန္၊ တနသၤာရီ၊ ပဲခူးတိုင္း တို႔ရွိရြာမ်ား၊ ေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ဒုကၡသည္စခန္းမ်ား၌ ယခုထိက်င္းပေပးခဲ့သည့္ မိုင္းအႏၱရာယ္အသိပညာေပးေရး MRE သင္တန္းမ်ားတြင္ အရြယ္ေရာက္သူ၊ ကေလးသူငယ္ႏွင့္ ေက်ာင္းဆရာ/ဆရာမ ၁၀၀ ၀၀၀ ေက်ာ္တို႔ပါဝင္ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါသည္။ ယခုဤစီမံကိန္းမွ မိုင္းကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းမႈထိေရာက္စြာေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေရးဆိုင္ရာ သတင္း အခ်က္အလက္ေပးအစည္းအေဝးမ်ား၌ အစိုးရတာဝန္ရွိပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ားကို ပါဝင္ ေစခဲ့ၿပီး ပညာေရးသင္ရိုးညႊန္တမ္းမ်ား၌ MRE သင္ခန္းစာမ်ားထည့္သြင္းေပးဖို႔ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ အတူ တကြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။
“မိုင္းအႏၱရာယ္အသိပညာေပးေရးMRE ဟာ ခံရတဲ့ႏိုင္ငံမ်ားမွာ လူ႔အသက္မ်ားစြာကိုကယ္တင္ႏိုင္တယ္ဆိုေပမဲ့ (ေရာဂါ) လကၡဏာကိုသာကုသေပးႏိုင္တာပါ။ ေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းေစဖို႔ဆိုရင္ အစိုးရ၊ စစ္တပ္နဲ႔ တိုင္းရင္း သားေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေျမျမွဳပ္မိုင္းအသံုးျပဳမႈကို ရပ္တန္႔ဖို႔နဲ႔ မိုင္းရွင္းလင္းေရးလုပ္ငန္းမ်ား ကိုက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေဆာင္ရြက္ၾကဖို႔လိုပါတယ္” ဟူ၍ ၂၀၁၈ခုႏွစ္ဧၿပီ၄ရက္ေန႔ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာမိုင္းသတိ ျပဳေရးေန႔အခမ္းအနား၌ လူမႈဝန္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးဝန္ႀကီးဌာနမ်ား စီစဥ္က်င္း ပသည့္ ပြဲတစ္ခု၌ အီးယူသံအမတ္ႀကီး Kristian Schmidt မွေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။ “အစိုးရအေနနဲ႔ ေျမျမွဳပ္မိုင္း အသံုးျပဳမႈကို တားျမစ္တဲ့ ေအာ္တဝါစာခ်ဳပ္မွာပါဝင္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ အထူးအားေပးတိုက္တြန္းလိုက္ပါ တယ္။ ဒါဟာျမန္မာႏိုင္ငံကေန ေျမျမွဳပ္မိုင္းေတြကို အၿပီးတိုင္ဖယ္ရွားရွင္းလင္းဖို႔ အေရးပါလွတဲ့ပထမေျခလွမ္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္”
ဧၿပီ ၄ ရက္ေန႔တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ပူးတြဲေၾကညာခ်က္တစ္ေစာင္၌ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္မိုင္းမ်ားကို အေဆာတလ်င္ အေရးတယူကိုင္တြယ္ေပးပါရန္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာအီးယူသံရုံးႏွင့္ အီးယူအဖြဲ႔ ဝင္ႏိုင္ငံမ်ားမွ ျမန္မာအစိုးရအား တိုက္တြန္းခဲ့ပါသည္။ “ေျမျမွဳပ္မိုင္းႏွင့္ စစ္ပြဲလက္က်န္ေပါက္ကြဲေစတတ္သည့္ပစၥည္းမ်ားမွာ အရပ္သားမ်ား၏ လံုၿခံဳေရး၊ က်န္းမာေရးႏွင့္အသက္အိုးအိမ္မ်ားကို ျပင္းထန္ေသာအႏၱရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္သည္သာမက မိုင္းဒဏ္ခံ ေဒသမ်ားရွိ လူမႈ-စီးပြားဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအတြက္ သိသိသာသာဟန္႔တားေႏွာင့္ယွက္ကာ ဆင္းရဲမႈအဆင့္ျမင့္ မားရျခင္း၏အေၾကာင္းရင္းခံတစ္ခုလည္းျဖစ္ပါသည္။ ႏိုင္ငံတစ္ဝွမ္း မိုင္းအႏၱရာယ္အသိပညာေပးေရး တိုးျမွင့္ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ဥေရာပသမဂၢမွျပည့္ဝစြာပံ့ပိုးေပးလ်က္ရွိၿပီး မိုင္းရွင္းလင္းေရးလုပ္ငန္းမ်ားကိုလည္း ကူညီ ေထာက္ပံ့မႈျပဳရန္ အသင့္ရွိပါသည္။”
တြင္အီးယူပူးတြဲေၾကညာခ်က္အျပည့္အစံုကိုဖတ္ရႈ႕ပါ။