Liên minh châu Âu và Việt Nam: Hướng tới một quan hệ đối tác mang lại hiệu quả
Chuyến thăm Việt Nam của tôi diễn ra giữa lúc thế giới đang bất định. Sự tin tưởng giữa các quốc gia không còn được coi là điều hiển nhiên. Trong một thế giới ngày càng đa cực, hợp tác đa phương phải dựa trên các mối quan hệ đối tác đáng tin cậy và có thể dự đoán được.
Chuyến thăm này cũng trùng với thời điểm có ý nghĩa lớn với tương lai của Việt Nam, khi Đại hội Đảng toàn quốc XIV vừa qua đã định hướng cho chương tiếp theo của quốc gia.
Việt Nam là một đối tác quan trọng của Liên minh châu Âu (EU) tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1990 với một chương trình nhân đạo chung, mối quan hệ giữa hai bên đã phát triển thành một trong những quan hệ đối tác năng động và rộng khắp nhất của EU tại châu Á: trên các lĩnh vực thương mại, phát triển bền vững, đổi mới, quản trị, an ninh và giao lưu nhân dân.
Ít ví dụ nào làm rõ điểm này tốt hơn Hiệp định Thương mại Tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Kể từ khi có hiệu lực năm 2020, EVFTA đã cho thấy những lợi ích của sự hợp tác dài hạn dựa trên các quy tắc. Sau năm năm, hiệp định này đã giúp tăng kim ngạch thương mại song phương EU-Việt Nam lên khoảng 40%.
Khi xem xét chiều sâu và phạm vi hợp tác hiện nay, kết luận rất rõ ràng: mối quan hệ EU-Việt Nam đã vươn ra khỏi khuôn khổ hiện tại. Đó là lý do tôi tin rằng, đã đến lúc nâng tầm mối quan hệ của chúng ta lên Đối tác Chiến lược Toàn diện.
Sự nâng cấp này sẽ phản ánh thực tế về quan hệ đối tác EU-Việt Nam hiện nay, cung cấp một nền tảng vững chắc hơn để làm sâu sắc thêm hợp tác trong các lĩnh vực quan trọng nhất: năng lượng xanh, công nghệ tiên tiến, kỹ năng, và an ninh. Điều này cũng sẽ phát đi một tín hiệu mạnh mẽ trong một thế giới bất ổn – rằng EU và Việt Nam đang lựa chọn hợp tác lâu dài, thay vì phòng ngừa rủi ro ngắn hạn.
Đối với EU, việc nâng cấp quan hệ khẳng định rằng chúng tôi coi Việt Nam không chỉ là một nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng, mà còn là một đối tác chiến lược với vai trò quan trọng trong ổn định khu vực và kết nối toàn cầu.
Một Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa chúng ta cần có ba động lực cốt lõi.
Thứ nhất, chuyển đổi xanh và an ninh năng lượng. Tham vọng phát triển và mục tiêu khí hậu của Việt Nam đòi hỏi một lộ trình đáng tin cậy hướng tới các hệ thống năng lượng sạch hơn, bền vững hơn. Thông qua các sáng kiến của Nhóm châu Âu và chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu của chúng tôi, EU đã và đang hỗ trợ các cải cách, hỗ trợ kỹ thuật và đầu tư chất lượng. Bởi quá trình chuyển đổi năng lượng không chỉ xoay quanh chính sách khí hậu; mà còn liên quan đến khả năng cạnh tranh, an ninh và việc làm tốt.
Thứ hai, đổi mới và kỹ năng. Tham vọng vươn lên chuỗi giá trị cao hơn của Việt Nam phù hợp với thế mạnh của châu Âu trong sản xuất tiên tiến, nghiên cứu, giáo dục và công nghệ. Chúng ta nên tăng cường hợp tác trong khoa học, chuyển đổi số và kết nối, đồng thời đầu tư vào các kỹ năng giúp tạo ra sự đổi mới. Các lĩnh vực mới, như bán dẫn, mang lại cơ hội thực sự cho khả năng chống chịu và sự tăng trưởng chung.
Thứ ba, hòa bình và an ninh trong một môi trường ngày càng phức tạp. Sự hợp tác của chúng ta trong lĩnh vực này đã rất rõ ràng. Khung Thỏa thuận Tham gia (FPA) năm 2019 – thỏa thuận đầu tiên giữa EU và một quốc gia ASEAN – cho phép Việt Nam tham gia các nhiệm vụ và hoạt động do EU dẫn đầu. Trong bối cảnh rủi ro hàng hải, các mối đe dọa mạng và căng thẳng khu vực ngày càng gia tăng, việc tăng cường hợp tác này phục vụ lợi ích chung của chúng ta về ổn định, an ninh và tôn trọng luật pháp quốc tế.
Tất cả những điều này dựa trên một nền tảng sâu sắc hơn: cam kết chung của chúng ta đối với chủ nghĩa đa phương.
Trong một thế giới bị ảnh hưởng bởi sự cạnh tranh địa chính trị, các hoạt động thương mại cưỡng ép và những thách thức đối với chủ quyền và luật pháp quốc tế, chủ nghĩa đa phương không phải là một lý tưởng trừu tượng. Đó là một nhu cầu thực tiễn.
Đó là lý do tại sao quan hệ đối tác của chúng ta có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi khu vực của mỗi bên. Khi EU và Việt Nam hợp tác, chúng ta củng cố uy tín của các quy tắc quốc tế. Chúng ta chứng minh rằng các đối tác đáng tin cậy vẫn có thể lựa chọn đối thoại thay vì chia rẽ, lựa chọn các giải pháp chung thay vì chủ nghĩa đơn phương.
Châu Âu sẵn sàng tiến bước tiếp theo cùng Việt Nam và ban lãnh đạo mới, hướng tới một Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện phù hợp với tầm vóc của những tham vọng chung.