Tuyên bố nhân Ngày Tự do Báo chí Thế giới 2026

*

Dân chủ không thể tồn tại nếu thiếu báo chí tự do. Truyền thông độc lập là nền tảng của bất kỳ xã hội dân chủ nào. Quyền tiếp cận thông tin, cùng với tự do ngôn luận, không phải là những điều “nên có”, mà là những quyền con người cơ bản.

Luật pháp quốc tế rất rõ ràng: các nhà báo phải được bảo vệ mọi lúc. Họ phải có khả năng thực hiện công việc của mình một cách tự do, không bị can thiệp bất chính, không sợ bạo lực, quấy rối, đe dọa, bức hại hoặc trục xuất. Điều này đặc biệt quan trọng ở các khu vực xung đột, nơi các nhà báo phơi bày thực tế của chiến tranh, bao gồm cả những hành vi tàn bạo và tội ác chiến tranh tiềm tàng.

Trên khắp thế giới, sự sát hại và đe dọa, cũng như giam giữ tùy tiện, khiến các nhà báo phải lưu vong hoặc im lặng, đã trở thành một thực tế gây sốc. Các nhà báo nữ là mục tiêu bị nhắm đến nhiều hơn bởi bạo lực dựa trên giới tính, bao gồm cả quấy rối và lạm dụng trực tuyến, càng làm im lặng những tiếng nói chỉ trích. Năm 2025 là năm chết chóc nhất đối với các nhà báo trên toàn thế giới từng được ghi nhận. Việc sát hại các nhà báo và người làm truyền thông – như chúng ta đã thấy trong cuộc xâm lược của Nga ở Ukraine và trong các cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông, gần đây nhất là ở Gaza và Lebanon cũng như ở châu Phi – cần được điều tra đầy đủ, và những người chịu trách nhiệm phải bị trừng phạt.

Hơn nữa, quyền được có thông tin ngày càng đứng trước đe dọa. Sự hăm dọa – trực tuyến và ở ngoài đời thực, cùng với các vụ kiện chiến lược chống lại sự tham gia của công chúng (SLAPP) – có nguy cơ thúc đẩy hành vi tự kiểm duyệt trong giới nhà báo. Chúng tôi lên án sự hăm dọa và đàn áp đối với các nhà báo do các chế độ độc tài trên khắp thế giới thực hiện, đặc biệt bao gồm bạo lực và đàn áp của chế độ Iran. Các chính phủ phải thiết lập một khuôn khổ pháp lý vững chắc để bảo vệ các nhà báo của họ khỏi các thủ tục tố tụng lạm dụng. Việc cắt đứt mạng lưới phóng viên nước ngoài hiện nay chỉ tạo ra một khoảng trống lớn hơn, khiến thông tin nguy hiểm chưa được kiểm chứng có thể lan truyền dễ hơn. Bên cạnh đó, các phương tiện truyền thông tự xưng đang lan truyền tin giả và lặp lại luận điệu của những người nắm quyền, thay vì buộc họ phải chịu trách nhiệm. Hậu quả là việc người dân ngày càng phải đối diện với nhiều hơn các tuyên truyền và thông tin sai lệch, được ngụy trang dưới dạng tin tức.

Nhân Ngày Tự do Báo chí Thế giới, Liên minh châu Âu (EU) tái khẳng định cam kết kiên quyết bảo vệ nền báo chí tự do, đa nguyên, độc lập và chất lượng cao, trước áp lực ngày càng gia tăng. Thông qua hợp tác với các tổ chức như Quỹ Dân chủ châu Âu, chúng tôi hỗ trợ các nền tảng và nhà báo độc lập. EU ủng hộ những nỗ lực quan trọng của Liên Hợp Quốc nhằm bảo vệ các nhà báo và người làm việc trong lĩnh vực truyền thông trên toàn cầu, bao gồm cả việc hợp tác với UNESCO. Ngoài ra, ở cấp khu vực, EU hợp tác với các tổ chức khác, như Hội đồng châu Âu và OSCE, để duy trì quyền của các nhà báo và tự do báo chí.

Trong nước và trên toàn thế giới, EU sẽ tiếp tục bảo vệ tự do báo chí.