Mehanizam skrininga stranih investicija EU postaje potpuno operativan

Okvir EU za skrining stranih direktnih investicija (SDI) postaje potpuno operativan od 11. oktobra 2020. Tokom posljednjih osamnaest mjeseci nakon usvajanja prve uredbe EU o skriningu investicija, Komisija i države članice uspostavile su efikasan koordinacini okvir. Ona će sada postati ključan za očuvanje evropskih strateških interesa, a istovremeno će držati tržište EU otvorenim za ulaganja.

Izvršni potpredjsednik Valdis Dombrovskis rekao je: “EU jeste i ostaće otvorena za strane investicije. Ali ova otvorenost nije bezuslovna. Da bi odgovorile na današnje ekonomske izazove, zaštitile ključnu evropsku imovinu i zaštitile kolektivnu sigurnost, države članice EU i Komisija moraju blisko sarađivati. Ako želimo da postignemo otvorenu stratešku autonomiju, neophodna je efikasna saradnja na nivou EU za skrining investicija. Sada smo za to dobro opremljeni. “

Uredba o skriningu SDI usvojena u martu 2019. godine uspostavila je okvir za čitavu EU u kome Evropska komisija i države članice mogu koordinisati svoje akcije u vezi sa stranim investicijama. Nakon formalnog stupanja na snagu Uredbe o pregledu stranih direktnih investicija u aprilu 2019. godine, Komisija i države članice radile su na uspostavljanju neophodnih operativnih zahtjeva za potpunu primjenu Uredbe počev od 11. oktobra 2020. To je uključivalo:

• obavještavanje Komisije od strane država članica EU o njihovim postojećim nacionalnim mehanizmima za pregled investicija

• uspostavljanje formalnih kontakt tačaka i sigurnih kanala u svakoj državi članici i unutar Komisije za razmjenu informacija i analiza

• razvijanje postupaka za države članice i Komisiju da brzo reaguju na zabrinutost o stranim direktnim investicijama i izdaju mišljenja

• ažuriranje liste projekata i programa od interesa za Uniju priloženog uz Uredbu.

Slijedeći preporuke Komisije u smjernicama iz marta 2020. godine, države članice su se takođe dogovorile da će neformalno sarađivati na skriningu stranih direktnih investicija tamo gdje bi strana investicija mogla imati efekta na jedinstveno tržište EU.

Nekoliko država članica je takođe u toku reforme svojih mehanizama skrininga ili usvajanja novih mehanizama.

Pozadina

EU je jedno od najotvorenijih svjetskih investicionih odredišta i glavno odredište za strane direktne investicije u svijetu: količine SDI koje drže investitori iz trećih zemalja u EU iznosile su na kraju 2017. godine 6.441 milijardi eura, pružajući Evropljanima 16 miliona poslova direktno vezanih za SDI.

Da bi se zaštitio strateški interes EU koji se odnosi na strane investicije, uredba EU iz marta 2019:

• kreirala je mehanizam saradnje za države članice i Komisiju za razmjenu informacija i po potrebi pokretanje zabrinutosti u vezi sa određenim investicijama;

• dozvoljava Komisiji da izdaje mišljenja kada investicija predstavlja pretnju po bezbednost ili javni red više od jedne države članice ili kada investicija može potkopati projekat ili program od interesa za cijelu EU, kao što su Horizont 2020 ili Galileo;

               • postavlja rokove za saradnju između Komisije i država članica, kao i među državama članicama, poštujući nediskriminaciju i stroge zahteve o poverljivosti;

• uspostavlja određene osnovne zahtjeve za države članice koje održavaju ili usvajaju mehanizam za nadzor na nacionalnom nivou iz razloga bezbjednosti ili javnog reda;

• podstiče međunarodnu saradnju na skriningu investicija, uključujući razmjenu iskustava, najboljih praksi i informacija o pitanjima od zajedničkog interesa.

Komisija je 25. marta 2020. izdala smjernice državama članicama, pozivajući, između ostalog, sve države članice da uspostave punopravni mehanizam skrininga, osiguravajući jak pristup skriningu stranih investicija širom EU u vrijeme krize javnog zdravlja i s tim povezana ekonomske ranjivosti.