Samit EU – Zapadni Balkan održan u Crnoj Gori: EU ostaje posvećena proširenju

Evropska unija ostaje posvećena politici proširenja, a Zapadni Balkan predstavlja sastavni dio njene budućnosti i ključno geopolitičko ulaganje za Uniju, poručio je predsjednik Evropskog savjeta Antonio Costa na Samitu EU – Zapadni Balkan održanom 5. juna u Tivtu, u Crnoj Gori. Domaćin samita bio je predsjednik Crne Gore Jakov Milatović, a centralna tema bila je „Zajednički prosperitet i stabilnost Evropske unije i Zapadnog Balkana“.

„Moja poruka Zapadnom Balkanu je jasna: sada je vrijeme da se iskoristi postojeći zamah i sprovedu reforme. Tokom svoje turneje razgovarao sam sa liderima svih zemalja regiona, predstavnicima civilnog društva i studentima Koledža Evrope u Tirani. Razmotrili smo sav napredak ostvaren od našeg posljednjeg samita prije šest mjeseci. Želio bih da istaknem nekoliko važnih prekretnica koje potvrđuju zamah procesa proširenja. Prošlog mjeseca Evropska unija započela je izradu Ugovora o pristupanju Crne Gore, čime je otvoren put da zemlja postane 28. članica Unije do 2028. godine. Prošle sedmice održali smo Međuvladinu konferenciju sa Albanijom, čime je otvorena nova faza u procesu pristupanja nakon što je Komisija predložila zatvaranje tri pregovaračka poglavlja. Vlada Srbije predstavila je konkretan vremenski plan za usvajanje preostalih elemenata reforme izbornog zakonodavstva i završetak reforme pravosuđa u skladu s preporukama ODIHR-a i Venecijanske komisije. Takođe, veoma je važno što ove sedmice otključavamo proces otvaranja prvog klastera u pregovorima o proširenju sa Ukrajinom i Moldavijom. To pokazuje da reforme i angažman svih društvenih aktera daju rezultate i da Evropska unija ostaje posvećena proširenju“, kazao je Kosta, naglašavajući da je ohrabrio sve partnere da maksimalno iskoriste trenutni zamah i preduzmu sve potrebne korake kako bi ubrzali napredak ka članstvu u EU.

Samit je održan šest mjeseci nakon sličnog sastanka u Briselu i uslijedio je nakon Kostinih posjeta svim partnerima sa Zapadnog Balkana. Razgovori su bili usmjereni na procjenu napretka u postepenoj integraciji regiona u Evropsku uniju, posebno kroz Plan rasta, kao i na jačanje saradnje u oblasti bezbjednosti i odbrane.

Evropska unija spremna je da olakša izvoz prehrambenih proizvoda sa Zapadnog Balkana na tržište EU i ukloni različite prepreke i kontrole, pod uslovom da budu ispunjeni određeni kriterijumi. Jedan od njih je ozbiljna posvećenost borbi protiv korupcije.

Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen izjavila je da je samit u Tivtu pokazao kako se Evropa i Zapadni Balkan sve više približavaju.

„Otvaramo sektore jedinstvenog tržišta za kompanije sa Zapadnog Balkana i zato zemlje regiona moraju sprovoditi reforme i stvarati jednake uslove poslovanja za sve, jer naše investicije prate reforme“, kazala je fon der Lajen.

Kosta je takođe poručio da Zapadni Balkan može računati na kontinuiranu podršku Evropske unije, koja ostaje najpouzdaniji partner regiona.

„Potpuno usklađivanje naših partnera sa Zapadnog Balkana sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU ostaje ključni izraz našeg jedinstva. Evropska unija je zajednica vrijednosti i projekat mira, prosperiteta i bezbjednosti. To je projekat na kojem svi zajedno nastavljamo da radimo. Zapadni Balkan je sastavni dio budućnosti Evropske unije. Njegovo pristupanje ostaje naš prioritet i ključno geopolitičko ulaganje. Proces je i ostaće zasnovan na zaslugama i vjerodostojnim reformama“, rekao je Kosta, ističući da njegovanje dobrosusjedskih odnosa i regionalne saradnje ostaje temeljni prioritet za obezbjeđivanje bezbjednosti i ekonomskog prosperiteta regiona.

Ovo je bio prvi veliki skup najviših predstavnika Evropske unije i partnera sa Zapadnog Balkana održan u Crnoj Gori, u godini kada zemlja obilježava 20 godina od obnove nezavisnosti i ostvaruje napredak na putu ka članstvu u EU.

Evropska unija odobrila je formiranje ad hoc radne grupe zadužene za izradu pristupnog ugovora za zemlju kandidata, što se dešava prvi put nakon 17 godina. Očekuje se da Crna Gora postane 28. članica Evropske unije do 2028. godine.

Redovni samiti EU – Zapadni Balkan održavaju se od 2020. godine, kada je Hrvatska, kao tadašnja predsjedavajuća Savjetom Evropske unije, predložila godišnje sastanke lidera regiona kao potvrdu evropske perspektive Zapadnog Balkana.