Merkezi Aziýada medeni mirasy goramak üçin ALIPH we Ýewropa Bileleşigi tarapyndan 30-a golaý täze taslama işe girizildi
Ýewropa Bileleşigi we ALIPH Merkezi Aziýada klimatyň üýtgemeginiň täsirinden howp astyndaky maddy we maddy däl medeni mirasy goramak üçin 29 medeni miras taslamasyny işe girizdi. Bu taslamalar üçin guralan üstünlikli Çagyryşa 233 ýüztutma gelip gowşany. Taslamalar jemi 1,5 million ýewro (Ýewropa Bileleşiginiň 1,1 million ýewro, galan meýdanyny ALIPH-nyň goşandy) bilen gabat gelýär.
Taslamalar Kazakystan, Gurultan Kyrgyzstan, Taýlandy, Türkmenistan we Özbegistanada durmuşa geçiriler. Olar üýtgeşik miras ýerlerini we durmuşa geçirilýän medeni däpler ýaýratmaly gorap, konservasiýa, hasabata alyş, ukyb yetiriş we ykdysady güçlendirişi birleşdirýär.
Çäreler arasynda Taýlandyda (Sarazm – Dünýä Mirasy), Özbekistanda (Ak-Saray köşgi we Kayrit Oazysy), Türkmenistanda (Dandanakan metjidi) ýaly ýerleri goramak, museýleri güýçlendirmek (Almatydaky Kasteýew museýi, Taýlandynyň Köne zatlary milli museýi, Özbekistanyň Karagalpakstanyndaky Nukusy Savitskiý museýi we Muynakda Aral deňziniň mirasyny saklaýan Ekologiýa museýi), Taşkentdäki Romanow köşginiň tablolaryny dikeltmek bar.
Bu ýerde şeýle-de sebite degişli konservasiýa we klima-aýakly dikeltme usullary, Astana-da museologiýa forumy museý işgärleriniň çaltgamy üçin durmuşa geçiriler. Taslamalar maddy däl miraslara hem üns berer: Gurultan Kygyzistanda köçeçilik we dag medeni däplerini, epik şolary, adaty oýnawy we sazlary hasabata almak; Özbekistanda dogal boýagçylygy dikeltmek arkaly ibery we ikat ösüşini goldamak.
Dözümli pudaklar naly dokma, suzani nakışı, keramika, diwar resimçilik we bezeg usullaryny sanlylaşdyrmak arkaly hereketli we aýal işgärleri üçin ukyb we aýal işgärçilik ukyplary bilen güýçlendiriler. Aýratyn üns berilýänler: ýaşlar we gaýdyp gelýän jemgyýetler.
«Ýewropa Bileleşigi ALIPH bilen hyzmatdaşlygy giňeltmekden şatlyk çeker. Bizim hyzmatdaşlygymyzy howpsuzlygy we parahatlygy üpjün ediji hökmünde howp astyndaky medeni mirasy goramak üçin doly çäreler we täzel usullar esaslandyrýar» diýdi Ýewropa Komissiýasynyň Daşary syýasat guraly Hyzmatynyň Direktorlygy we Başlygy Peter Wagner.
«Ýewropa Bileleşiginiň goldawy bilen, biz mahallyk miras işgärleri bilen hyzmatdaşlykda dözümli pudaklary we adaty hereketli işleri klimatyň üýtgemegine uýgunlaşdyryp bileris» ALIPH-nyň Ýöretme Direktoru Valéry Freland aytdy.
Giňişleýin maglumat üçin maglumatlar sahypasyna serediň.
ALIPH barada
Medeni mirasy goramagyň Halkara Alyansy (ALIPH) — hereket, dargatky we dargatky soňky döwürlerde medeni mirasy goramaga bagyşlanan esasy dünýä serişdesidir. ALIPH iň kyn şertlerde museýleri, ýerleri we ýatdaýyslyklary, şeýle hem maddy däl mirasy goramak ýa-da dikeltmek üçin doly çäreleri görýän yerli adamlary goldaýar. ALIPH hereket we inkykdy döwürlerde ilkinji kömek berýän guram bolup, miras ebedi ýitirilmekden aýlanmak üçin sagatlar ýa-da günler içinde çalt we çylşyrymly goldaw berýär.
2017-nji ýylda Ženewe-de döredileninden bäri ALIPH 64 döwlette 600 taslamany goldady. Serişde öz maksadyna özüniň dokuz döwlet agzalygynyň (Birläşdirilen Arap Emirlikleri, Saud Arabystany, Kuweýt, Marokko, Fransiýa, Hytaý, Lüksemburg, Kipr we Özbekistan), üç hususy agzasynyň (Dr. Tomas S. Kaplan, Getty Trust we Fondation Gandur pour l’Art) we ondan köp beýleki haýyry-sahawat berijileriniň goldawy bilen ýetirýär.
Website – LinkedIn – Bluesky – X – Instagram – Facebook – YouTube