Кіруючы савет МАП, 356-я сесія — Заява ЕС — Выкананне рэзалюцыі адносна рэкамендаваных Кіруючым саветам мер у адпаведнасці з Артыкулам 33 Статута МАП у дачыненні да Беларусі

Заява Еўрапейскага саюза

Кіруючы савет МАП, 356-я сесія

23 сакавіка – 2 красавіка 2026 г.

________

Далейшыя дзеянні ў адпаведнасці з рэзалюцыяй аб мерах, рэкамендаваных Кіруючым саветам у адпаведнасці з Артыкулам 33 Статута МАП адносна Беларусі

GB.356/INS/12

________

Жэнева, 30 сакавіка 2026 г.

Старшыня,

Я выступаю ад імя Еўрапейскага саюза і яго дзяржаў-членаў.

Краіны-кандыдаты Паўночная Македонія, Чарнагорыя, Албанія, Украіна і Рэспубліка Малдова, а таксама члены Еўрапейскай асацыяцыі свабоднага гандлю Ісландыя і Нарвегія, якія з'яўляюцца членамі Еўрапейскай эканамічнай прасторы, далучаюцца да гэтай заявы. 

Мы дзякуем Савету за яго ўсёабдымную справаздачу.

У мінулым лістападзе Генеральная Асамблея зноў заклікала ўлады Беларусі прыняць неадкладныя меры для рэалізацыі рэкамендацый Камісіі па расследаванні і наступных рэкамендацый нагляднага органа ў адпаведнасці з Канвенцыямі МАП № 87 і 98, а таксама для поўнага супрацоўніцтва са Спецыяльным прадстаўніком МАП. Аднак улады не перагледзелі сваю пазіцыю і не прадставілі ніякай істотнай інфармацыі, якая б сведчыла пра прагрэс.

Мы па-ранейшаму сур'ёзна занепакоеныя пагаршэннем сітуацыі з правамі чалавека ў краіне. Незалежныя прафсаюзы працягваюць сутыкацца з пераследам, і любы ўдзел у іх дзейнасці кваліфікуецца як злачынства. 

Беларусь застаецца адной з краін з найбольшай колькасцю палітычных зняволеных на душу насельніцтва, многія з якіх утрымліваюцца ў жахлівых умовах.  Больш за 900 чалавек застаюцца несправядліва затрыманымі ў нечалавечых умовах. 

Мы вітаем вызваленне палітычных зняволеных, у тым актавістаў прафсаюзаў. Вызваленне 250 палітычных зняволеных амаль два тыдні таму было знакам гатоўнасці зрабіць крок наперад. Тым не менш, мы з глыбокай заклапочанасцю адзначаем, што многія з вызваленых не рэабілітаваныя, былі прымусова вывезеныя з Беларусі, засталіся без сродкаў да існавання, а іх пашпарты былі канфіскаваныя. Тыя, каму дазволена застацца ў Беларусі, у тым ліку 235 нядаўна вызваленыя палітычныя зняволеныя, застаюцца пад строгім наглядам і сутыкаюцца з абмежаваннямі, якія перашкаджаюць іх рэінтэграцыі. Гэта азначае, што іх пакаранне працягваецца нават пасля вызвалення. 

Мы асуджаем новыя арышты і паўторныя затрыманні палітычных зняволеных, а таксама трансгранічныя рэпрэсіі ў дачыненні да былых зняволеных і іх сем'яў.

Мы глыбока занепакоеныя паведамленнямі пра палітычныя рэпрэсіі ў дачыненні да бізнесаў і працадаўцаў, якія падтрымлівалі мірныя пратэсты або выступалі супраць парушэнняў правоў чалавека.

ЕС паўтарае, што ўсе палітычныя зняволеныя павінны быць неадкладна і безумоўна вызваленыя і рэабілітаваныя; іх грамадзянскія і палітычныя правы павінны быць цалкам адноўленыя, а ўсе абвінавачанні супраць іх павінны быць знятыя. Мы заклікаем улады Беларусі ўстрымацца ад далейшых адвольных арыштаў і забяспечыць права на належную прававую працэдуру і справядлівы суд. 

Мы рашуча асуджаем заканадаўчыя ініцыятывы, якія ўзмацняюць рэпрэсіі, у тым ліку меры, што абмяжоўваюць доступ былых палітычных зняволеных да пэўных прафесій. Мы заклікаем улады Беларусі ўстрымацца ад іх прыняцця.

Мы падтрымліваем ацэнкі Камітэта экспертаў, які ў сваёй нядаўняй справаздачы выказаў шкадаванне з нагоды адсутнасці прагрэсу ў рэалізацыі рэкамендацый Расследавальнай камісіі і заклікаў Беларусь да поўнага супрацоўніцтва з МАП і Спецыяльным прадстаўніком. Мы яшчэ раз заклікаем улады Беларусі неадкладна прыняць гуманітарныя і трохбаковыя місіі. Мы з нецярпеннем чакаем будучых высноў Камітэта па свабодзе асацыяцыі.

Мы вітаем працу Спецыяльнага прадстаўніка, які працягвае весці дыялог з сацыяльнымі партнёрамі і зацікаўленымі бакамі. Мы падтрымліваем яго працу і заклікаем Беларусь да канструктыўнага ўзаемадзеяння з ім, у тым ліку шляхам прадастаўлення яму поўнага і бесперашкоднага доступу, неабходнага для выканання яго мандата. На жаль, нягледзячы на шчырыя намаганні Спецыяльнага прадстаўніка наладзіць дыялог у першую чаргу з уладамі Беларусі, яны адмовіліся ад узаемадзеяння, а пасля выставілі абвінавачванні ў сувязі з яго кантактамі з іншымі партнёрамі.

Мы заклікаем МАП і Спецыяльнага прадстаўніка працягваць цесна супрацоўнічаць з іншымі агенцтвамі і механізмамі ААН з мэтай забеспячэння скаардынаваных і эфектыўных міжнародных дзеянняў.

У святле высноў Камітэта па мандатах на 114-й сесіі Міжнароднай канферэнцыі працы (МКП) мы адзначаем яшчэ адзін прыклад адсутнасці незалежнасці Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (ФПБ) ад уладаў Беларусі. 

ЕС і дзяржавы-члены зноў патрабуюць, каб беларускі рэжым спыніў свае задзейнічанне ў агрэсіўнай вайне Расіі супраць Украіны і, без далейшай затрымкі, у поўнай меры выканаў рэкамендацыі Камісіі па расследаванні і наступныя рэкамендацыі органаў маніторынгу. 

Пакуль не будзе дасягнуты адчувальны і аб’ектыўна пацвярджаемы прагрэс, ЕС працягне рашуча падтрымліваць меры па рэалізацыі рэзалюцыі Канферэнцыі МАП 2023 года ў адпаведнасці з Артыкулам 33 Статута МАП.

Таму мы падтрымліваем рэзалюцыю.

Дзякуй, Старшыня.

1. ^ Паўночная Македонія, Чарнагорыя і Албанія працягваюць удзельнічаць у працэсе стабілізацыі і асацыяцыі.