Kalorës dhe mbretëresha në duart e fëmijëve, një garë shahu mbledh së bashku talentet e reja.

“Në shah, më tërheq rëndësia e strategjisë dhe gëzimi që vjen nga ky proces: llogaritja e lëvizjeve, analizimi i pozicioneve dhe fuqia e vendosjes së mbretëreshës. Megjithatë, mbi të gjitha, më pëlqen momenti i shahut, kur mbreti është i bllokuar pa asnjë mundësi shpëtimi”, thotë 10-vjeçari Noel Dukni, i cili ka luajtur shah që kur ishte tre vjeç. Në fillim me gjyshin dhe më vonë me mësuesin e tij, ai mësoi hap pas hapi të kuptonte dhe të kontrollonte gurët, duke i udhëhequr me kujdes ata drejt fitores.

“Unë nuk kaloj kohë para ekranit, pasi preferoj shahun. Shahu është ndryshe dhe ndihet real. Ai më mëson të planifikoj që më parë dhe të mendoj në mënyrë kritike, si dhe ma bën trurin më të mprehtë. Madje kam vënë re se më ndihmon edhe me matematikën”, shpjegon ai, duke shtuar se përdor edhe telefonin për të luajtur shah kur nuk ka tabelë.

Me kupën e fituesit në dorë dhe me një medalje që i shkëlqen rreth qafës, ai ecën me besimin e një lojtari të vërtetë, duke mbajtur hijeshinë e lojës edhe pas lëvizjes së fundit. Ai është një nga 120 fëmijët dhe të rinjtë e moshës 8 deri në 18 vjeç, nga e gjithë Shqipëria, të cilët morën pjesë në një aktivitet të veçantë të krijuar për t'i dhënë më shumë vizibilitet këtij sporti.

EU Delegation to Albania

Shtëpia e Evropës në Tiranë gumëzhinte nga entuziazmi ndërsa dhjetëra fëmijë, disa aq të gjatë sa mezi shihnin mbi tabelat e shahut, u mblodhën për Garën Kombëtare të Shahut, organizuar nga Delegacioni i Bashkimit Evropian në Shqipëri. Ndërsa shahu forcon mendjen që në moshë të vogël, duke zhvilluar përqendrim, të menduarit strategjik dhe aftësitë për zgjidhjen e problemeve që zgjasin gjithë jetën, gara mblodhi së bashku tetë kategori moshash që garuan në një format të përzier gjinor gjatë tri ditëve. Duke kurorëzuar 18 fitues, gara u ofroi fëmijëve një mundësi për t'u rritur, për të bërë miq dhe për ta kthyer të mësuarit në një aventurë emocionuese, ndërsa demonstroi se si shahu mund të hapë dyert për arsimin përmes inkurajimit të të menduarit kritik dhe vetëbesimit.

EU Delegation to Albania

Tetëvjeçari Amos ka luajtur shah për herë të parë në Himarë, ku gjyshi i mësoi se si lëvizin gurët dhe si kapin njëri-tjetrin. “Shahu është gjimnastikë për trurin. Është edhe loja e jetës sepse, gjatë gjithë jetës, do të përballesh vazhdimisht me konkurrentë”, thotë ai me krenari, duke kujtuar pikën e kthesës kur e mundi gjyshin për herë të parë dhe kuptoi se shahu ishte bërë vërtet loja e tij.

Duke qenë se shumë fëmijë mësojnë të luajnë nga gjyshërit e tyre, marrëdhënia gjysh-nip e ndërtuar rreth lojës së shahut është më shumë sesa thjesht një argëtim; është një urë mes brezave që krijon momente të përbashkëta dhe forcon lidhjet emocionale. Për brezin e ri, është një mundësi për të mësuar mençurinë dhe disiplinën nga dikush me përvojë jetësore. Për brezin e vjetër, është një mënyrë për të qëndruar mendërisht aktivë dhe të lidhur. Së bashku, ata krijojnë një cikël të dobishëm mësimdhënieje dhe nxënieje, ku gjyshërit gjejnë gëzim duke udhëhequr, ndërsa nipërit dhe mbesat fitojnë besim dhe qëndrueshmëri.

EU Delegation to Albania

Me sy të shndritshëm dhe buzëqeshje energjike, fëmijët lëviznin gurët dhe planifikonin lëvizjet mat, duke vërtetuar se strategjia nuk njeh moshë dhe se pasioni mund të fillojë që herët.

Një tjetër fitues, tetëvjeçari Edem Begotaraj, shpjegon pse mesloja është faza e tij e preferuar. “Pikërisht atëherë loja bëhet më e vështirë dhe çdo avantazh mund të të çojë në fitore në fund. Guri im i preferuar është kalorësi, pasi di si të luaj me të dhe mund ta manovroj shumë mirë”, thotë ai me besim.

EU Delegation to Albania

Fëmijët gjejnë gëzime të ndryshme te shahu. Për disa, është emocioni i garës, për të tjerët, është mundësia për të bërë miq dhe për të përqafuar sfida të reja.

Dhjetëvjeçari Reian Topçia thotë se e do sfidën intelektuale që ofron shahu. “Shahu më ka mësuar të mendoj dhe të angazhohem. Kur i vendos vetes një qëllim, punon shumë dhe e arrin atë”, shpjegon ai.

Në garë u përfshinë edhe shumë vajza, ndonëse ishin më të pakta në numër, duke theksuar nevojën për të inkurajuar një pjesëmarrje më të madhe të femrave në këtë sport. Njëra prej tyre, Donatea, nëntë vjeçe e gjysmë, fitoi vendin e parë në kategorinë e saj dhe, sipas fjalëve të saj, mishëron në mënyrë të përsosur frymën e shahut.

“Fillova të luaj kur isha tre vjeçe e gjysmë, kështu që kam luajtur për gjashtë vjet. Shahu është interesant sepse gjithmonë ka gjëra të reja për të zbuluar: taktika të reja dhe pozicione të reja që i mëson lojë pas loje. Kur luaj, mendoj për lëvizjet e kundërshtarit tim dhe planifikoj si atë që do të bëjë ai ashtu edhe atë që do të bëj unë. Guri im i preferuar është mbretëresha, pasi ajo mund të lëvizë në çdo drejtim në gjithë tabelën dhe të kontrollojë shumë katrorë, duke u bërë guri më i fortë sulmues”, thotë ajo.

EU Delegation to Albania

Këta fëmijë na kujtojnë se shahu është sa një lojë imagjinate po aq edhe strategjie, dhe se fare mirë mund të jemi duke parë mjeshtrit e mëdhenj të së nesërmes.

Shahu po njihet gjithnjë e më shumë si një mjet edukativ dhe sport që ushqen mendjet e të rinjve. Duke mësuar durimin, disiplinën dhe largpamësinë, ai forcon të menduarit kritik, ndërsa garat ofrojnë një mjedis të shëndetshëm ku fëmijët zhvillojnë qëndrueshmërinë, vetëbesimin dhe miqësinë. Për të rinjtë, shahu është shumë më tepër sesa një lojë, ai është një rrugë drejt rritjes intelektuale dhe zhvillimit shoqëror, duke kombinuar rigorozitetin e arsimit me emocionin e garës.