Akdeniz Paktı – Tek Deniz, Tek Pakt, Tek Gelecek – bölge için ortak bir hedef

Avrupa Komisyonu ve Yüksek Temsilci bugün, Avrupa Birliği'nin Güney Akdeniz’deki ortaklarıyla olan ilişkilerini güçlendirmek üzere yeni ve iddialı bir strateji ortaya koymuştur.  Tarihsel ve kültürel bağlarımızı temel alan Akdeniz Paktı, zorlukların ve hedeflerin ortak olduğu, karşılıklı menfaat alanlarına odaklanacaktır.

Akdeniz Paktı, Akdeniz kıyılarında ve ötesinde işbirliğini ve ekonomik bağları güçlendirecektir. Birbiriyle bağlantılı, müreffeh, dayanıklı ve güvenli bir Ortak Akdeniz Alanı oluşturulmasına katkıda bulunacaktır.

Ortak sahiplik, ortak yaratım ve ortak sorumluluk ilkeleri üzerine inşa edilen Pakt, tüm Akdeniz kıyısında yaşayan insanlara ve ekonomilere katma değer sağlayacak somut girişimler etrafında şekillenen pratik bir yaklaşım benimsemektedir. Amaç, temiz enerji üretiminden özel yatırımların önünün açılmasına [kadar uzanan birçok alanda] karşılıklı fayda sağlamaktır. Gençlere, kadınlara ve küçük işletmelere özel önem atfedilerek, hem halk hem de işletmeler için fırsatlar yaratan bölgesel projelerin harekete geçirilmesiyle bu amaca ulaşılacaktır.

Bununla birlikte Pakt güvenlik, hazırlıklı olma ve göç yönetimi alanlarında işbirliğimizi daha da ilerletme fırsatı sunmaktadır. Deniz güvenliği, kritik altyapımızın dayanıklılığı ve dış müdahale gibi ortak menfaat alanlarında, daha güçlü bir bölgesel barış ve güvenlik işbirliği için belirlenen eylem alanları arasında yer almaktadır.

Üç ana sütun

1. Değişim, bağlantı ve inovasyonun itici gücü olarak insan – Yükseköğrenimin, mesleki eğitimin, becerilerin ve istihdamın, gençlerin ve sivil toplumun güçlendirilmesi ve hareketliliğin, kültürün, turizmin ve sporun teşvik edilmesiyle ilgili eylemler bu kapsamda yer almakta olup özellikle gençlere odaklanılmaktadır. Bu ana sütun kapsamında bir Akdeniz üniversitesi [konsepti] en öne çıkan proje olacak ve Akdeniz'in her köşesinden gelen öğrencileri bir araya getirecektir. Mevcut teknik ve mesleki eğitim ve öğretim ekosistemleri de genişletilecek; AB, miras mekanizması kapsamında kültürel mirası tanıtacak, sanatçıları destekleyecek ve turizmi sürdürülebilir bir şekilde canlandıracaktır.

2. Daha güçlü, daha sürdürülebilir ve entegre ekonomiler- Temiz teknoloji ve enerjiyi, su direncini, mavi ekonomiyi ve tarımı, dijital ve ulaşım bağlantısallığını ve istihdam yaratılmasını destekleyen ticaret ve yatırım ilişkilerinin modernizasyonuyla ilgili eylemler bu kapsamda yer almaktadır. Bu bağlamda, Trans-Akdeniz Yenilenebilir Enerji ve Temiz Teknoloji Girişimi (T-MED) ve StartUp4Med projeleri, bu sütunun en öne çıkan projeleri arasında yer alacaktır. Ortaklar ayrıca, kritik hammaddeler de dâhil olmak üzere, sağlık ve tarım sektörlerindeki tedarik zincirlerinin entegrasyonu üzerinde de çalışacaktır. Dijital altyapıların verimli, güvenli ve güvenilir bir şekilde birbirine bağlanması, ekonomileri ve vatandaşları birbirine yaklaştıracak; Akdeniz havzasında ise daha sürdürülebilir ve daha canlandırıcı bir mavi ekonomiyi teşvik edilecektir.

3. Güvenlik, hazırlıklı olma ve göç yönetimi – Ortak güvenlik sorunlarını ele alan, bölgesel hazır bulunuşluk düzeyini arttıran ve göç konusunda kapsamlı bir yaklaşımla işbirliği yapan eylemler bu kapsamda yer almaktadır. Öncelikli adımlar arasında Akdeniz'de afete hazırlık ve dayanıklılık konusu yer alacaktır. Göçmen kaçakçılığıyla mücadeleye yönelik operasyonel ortaklıkları da içerecek şekilde, göç yönetiminde tüm güzergâhı kapsayan bir yaklaşım ve entegre sınır yönetimi ve güvenliğine yönelik ortak yaklaşım teşvik edilecektir. AB ve Güney Akdeniz ülkeleri için barış ve güvenlik konusunda bölgesel bir forum oluşturulacaktır.

Pakt Körfez, Sahra Altı Afrika, Batı Balkanlar ve Türkiye de dâhil olmak üzere, Güney Akdeniz’in ötesindeki ortaklarla işbirliğine de açıktır. AB, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ile Körfez bölgesi arasındaki işbirliğini güçlendirmek, Pakt’ın temel hedeflerinden biridir.

Bir sonraki adımlar

Pakt’ın, Barselona sürecinin 30. yıldönümü vesilesiyle Kasım 2025'te AB ve Güney Akdeniz ortaklarının siyasi onayına sunulması önerilmektedir.

Pakt kapsamında teklif edilen girişimler, her bir girişim için katılımcı ülkeleri ve paydaşları gösteren, özel bir Eylem Planına aktarılacaktır. İlk Eylem Planı’nın 2026 yılının ilk çeyreğinde hazır hale getirilmesi planlanmaktadır. Eylem Planı, zaman içinde yeni girişimlerin eklenebileceği, sürekli güncellenen “yaşayan bir belge” olacaktır. AB kurumları planın uygulamaya konulması konusunda düzenli olarak bilgilendirilirken, bölgesel kuruluşlar, sivil toplum ve gençlik örgütleri, planın uygulanmasını desteklemeye davet edilecektir.

Arka plan

Pakt, güney Akdeniz ortakları, AB üye ülkeleri ve kurumları, daha geniş bölgedeki komşu ülkeler ile sivil toplum, özel sektör, akademi, düşünce kuruluşları ve kültürel ve ekonomik örgütlerin temsilcileri de dâhil olmak üzere çeşitli paydaşların katıldığı kapsamlı ve kapsayıcı bir istişare sürecinin sonucudur.

1995’te Akdeniz’le çok taraflı işbirliği için Barselona Deklarasyonu'nun (Barcelona Declaration)  imzalanmasının ardından, Barselona Süreci başlatılmıştır. 2021’de Akdeniz Gündemi (Agenda for the Mediterranean) ise insani gelişme, yönetişim, dayanıklılık, iklim eylemi ve kapsayıcı ekonomik büyüme gibi karşılıklı menfaat alanlarında işbirliğini daha da derinleştirmiştir. İlgili Ekonomi ve Yatırım Planı, AB'nin somut girişimleri nasıl teklif ve takip edebileceği konusunda bir başlangıç noktası teşkil etmiştir. Bugünkü Pakt ise genel politika çerçevesine yönelik olarak daha güçlü bir yönetişim, somut eylemler ve ortak sahiplenme ruhuyla bağlantı kurarak, yapılan çalışmaları daha koordine ve sistematik bir şekilde sürdürmeyi amaçlamaktadır.

Daha fazla bilgi için (İngilizce):

Joint Communication

Factsheet

The Pact for the Mediterranean

Alıntılar

Akdeniz'in jeopolitik önemini ne kadar vurgulasak az… Bölge, üç kıtayı birbirine bağlamakta ve hem güvenlik konusunda, hem de insanlarımız ve ekonomilerimiz arasındaki önemli etkileşim anlamında Avrupa Birliği için bir köprü görevi görmektedir. Yeni Akdeniz Paktı ile birlikte, bölgede daha verimli bir işbirliği ve kalıcı istikrar için yeni bir sayfa açıyoruz.

Kaja Kallas, Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi/Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı

Bu Pakt, AB'nin Akdeniz bölgesine yönelik yenilenen odağının ve taahhüdünün açık bir göstergesidir. Bu Pakt insanlarla ilgilidir: bölgenin sahip olduğu en önemli güç, sahip olduğu gençlik, yaratıcılık ve yetenektir. Bu Pakt aynı zamanda ortak refahla da ilgilidir. Yeni yatırım ve istihdam fırsatları sağlayacaktır. Güvenlik, hazırlıklılık ve göç yönetimi alanlarına da yatırım yapacağız. Yakın işbirliği ve ortak sahiplik, bu adımı Mare Nostrum'un tüm kıyılarındaki yurttaşlarımız için bir başarı öyküsü haline getirecektir.

Dubravka Šuica, Akdeniz’den sorumlu Komisyon Üyesi

Basın İrtibat

Miray Akdağ – Basın Müşaviri, Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu
Tel: 0312 459 87 00
E-posta: miray.akdag@eeas.europa.eu