Intervista e Ambasadorit të Bashkimit Evropian në Shqipëri, Silvio Gonzato, për Euronews

Gazetarja: Jam në studio me Ambasadorin e Bashkimit Evropian në vendin tonë, z. Silvio Gonzato. Zoti Ambasador faleminderit që jeni me ne. Do ta nis me një pyetje, që e bëjnë të gjithë shqiptarët, pavarësisht se dëgjojmë çdo ditë lajmet, dhe palët politike japin versionin e tyre, por unë do të doja të dija nga ju, në çfarë pike jemi me procesin e integrimit në Bashkimin Evropian? 

Ambasadori: Mendoj se jemi në një moment shumë të rëndësishëm të negociatave mes Bashkimit Evropian dhe Shqipërisë. Është një moment kur ne vlerësojmë nëse Shqipëria është në rrugën e duhur në atë që quhet përmbushja e parimeve themelore tëBashkimit Evropian, që janë parimet që lidhen me sundimin e ligjit, me sistemin e drejtësisë, me luftën kundër korrupsionit. Dhe Komisioni ka bërë një vlerësim teknik. Komisioni ka bërë një raport, ka hartuar një raport që jep një vlerësim pozitiv të mënyrës se si Shqipëria ka përmbushur  disa standarde që janë përcaktuar nga Shtetet Anëtare. Pra, kur Shtetet Anëtare të vendosin të hapin negociatat, ato do të thonë gjithashtu se duam që Shqipëria të përmbushë një numër kërkesash, të cilat i quajmë kërkesa të ndërmjetme, sepse ato nuk janë gjëja përfundimtare, nuk është faza përfundimtare. Ne duam që Shqipëria t’i përmbushë këto kërkesa para se të fillojmë mbylljen e kapitujve. Përshembull në lidhje me këtë politikë, Shqipëria i ka përmbushurplotësisht ose i ka përmbushur, dhe ne do t’i japim një periudhë kalimtare. Pra, Komisioni e ka paraqitur raportin, por ky është qëndrimi i Komisionit, sepse po flasim për institucione të ndryshme. Pra, Komisioni nga njëra anë dhe Këshilli nga ana tjetër, i përbërë nga Shtetet Anëtare. Pra, topi tani është te Shtetet Anëtare të BE-së. Dhe ata kanë pasur një sërë takimesh, duke shqyrtuar si vlerësimin, por edhe atë që është shumë e rëndësishme, dhe nuk mendoj se njerëzit e kuptojnë tani, se ajo që po diskutojnë tani është se cili do të jetë standardi përmbyllës. Ata thonë, kjo është ajo që duhet të bëni tani, por ata gjithashtu duhet të vendosin se këto janë standardet dhe kërkesat që duhet të përmbushni që ta mbyllim këtë grup-kapitull.

Gazetarja: E qartë, e kuptoj.

Ambasadori: Dhe siç e dini, ky grup-kapitull është ai që përcakton fundin e negociatave, sepse ne i mbyllim ato vetëm kur gjithçka tjetër është bërë, për shkak të rëndësisë së sundimit të ligjit dhe drejtësisë për procesin e anëtarësimit.

Gazetarja: E kuptoj, megjithatë, në media është dhënë një lajm që janë nëntë vende anëtare të Bashkimit Evropian, të cilët e kanë bllokuar ecurinë e procesit që quhet IBAR, pra të një procesi ku shikohet ecuria e deritanishme e Shqipërisë. Madje në media thuhen edhe emrat e këtyre vendeve që janë Gjermania, Luksemburgu, Holanda, Suedia, Austria, Finlanda, Polonia, Greqia dhe Bullgaria, vende që sipas medies nuk janë ende të bindura se është momenti për t’i dhënë dritën jeshile Shqipërisë. Si është raporti i këtyre vendeve, sa ndikojnë këto vende dhe a është e vërtetë që të nënta këto vende janë skeptike për ecurinë e mëtejshme të procesit? 

Ambasadori: Para së gjithash, ky është një proces ku duhet të arrijmë konsensus. Radha e takimeve synon krijimin e konsensusit midis Shteteve Anëtare. Dhe Komisioni është aty për t'iu përgjigjur pyetjeve, për t'iu përgjigjur pikave kritike që Shtetet Anëtare mund të ngrenë dhe për të ofruar informacionin që ata duan, në mënyrë që të konfirmohet apo ndoshta të korrigjohet perceptimi i gjërave nga ana e tyre. Ka shumë spekulime rreth asaj që po ndodh tani në të ashtuquajturin COELA, Grupi i Punës së Këshillit për Zgjerimin. Dhe sinqerisht nuk dua t’i hyj kësaj. Këto janë negociata konfidenciale dhe ne duhet të lejojmë që kjo hapësirë ​​të respektohet. Ajo që është e sigurt është se takimet po vazhdojnë.Është planifikuar edhe një tjetër, kështu që do të thotë se negociatat po vazhdojnë. Pra, nuk mendoj se mund të flasim për bllokime. Sigurisht që po zhvillohet një diskutim. Shtetet Anëtare shqyrtuan vlerësimin teknik nga Komisioni, por ato gjithashtu duan të shohin kontekstin e përgjithshëm politik në të cilin janë zhvilluar këto reforma. Pra, nuk është çështja që disa Shtete Anëtare të bllokojnë të tjerët, ose të kenë një mendim të ndryshëm. Është thjesht çështja që ata të diskutojnë për situatën, ta vlerësojnë situatën, t'i bëjnë pyetje Komisionit dhe më pas të vendosin se çfarë do të përfshihet në qëndrimin e përbashkët. Dhe qëndrimi i përbashkët ka të bëjë me standardet përmbyllëse. Prandaj diskutim nuk do të thotë që Komisioni vjen me një raport dhe ata vendosin po apo jo. Jo, duhet kohë sepse ata duhet të vendosin se çfarë lloj kërkesash duam të vendosim në fund të procesit, për t'u siguruar që këto reforma janë të ankoruara në sistemin shqiptar dhe janë të qëndrueshme, ato nuk mund të kthehen mbrapsht.

Gazetarja: Dhe ju thoni aty nuk mund të ketë bllokim, por a mund të ketë ndarje të procesit, p.sh., me Malin e Zi, mund të ketë një ndarje të procesit për Shqipërinë, që të jetë në një kategori tjetër në ecurinë e procesit të integrimit?

Ambasadori: Të them të drejtën, nuk kam dëgjuar të ketë pasur një lidhje midis Malit të Zi dhe Shqipërisë. Të dy vendet janë përshkruar si pararendës, sepse Shqipëria ka bërë shumë përparim vitin e kaluar në hapjen e kapitujve dhe në arritjen e Malit të Zi. Pra, në fakt, nëse e shikoni situatën tani, vendet e ndryshme kandidate janë me të vërtetë pararendëse. Por nuk mendoj se ka pasur ndonjëherë diskutime për t’i lidhur së bashku. Dhe e dini, ne vazhdojmë të përsërisim se procesi bazohet te meritat. Pra, çdo vend vlerësohet bazuar në performancën e vet. 

Gazetarja: Duke u nisur nga merita që çdo vend duhet të ketë për të plotësuar pritshmëritë dhe më pas të diskutohet si te COELA, si te vendet anëtare të Bashkimit Evropian. Ecuria e mëtejshme e politikës përballë drejtësisë, është një çështje që e pengon ecurinë e procesit të integrimit apo nuk ndërhyn në këtë proces? 

Ambasadori: Kur Shtetet Anëtare shqyrtojnë situatën e një vendi, ato shqyrtojnë të gjithë vendin, ato shqyrtojnë çështjet sistemike, jo rastin individual. Rastet individuale mund të jenë simptoma të një situate. Por ajo që po shqyrtojmë këtu është çështja sistemike. Dhe mendoj, nga ana pozitive, mund të themi se SPAK-u dhe Gjykata e Posaçme kanë bërë një punë të mrekullueshme në drejtim të luftës kundër pandëshkueshmërisë, në drejtim të luftës kundër krimit të organizuar, gjë që është veçanërisht shqetësuese për disa Shtete Anëtare, veçanërisht ato në Evropën Veriore, për shembull. Pra, ky është lloji i analizës që po bëjnë Shtetet Anëtare. Nuk është vetëm për një rast specifik. Po shqyrtohet se si funksionon sistemi shqiptar dhe si performon në trajtimin e këtyre sfidave.

Gazetarja: Një raport i tensionuar mes politikës dhe drejtësisë së re, SPAK-ut, ndikon në procesin e integrimit?

Ambasadori: Tensionet mund të jenë pozitive, sepse nëse flasim për tensione midis ekzekutivit nga njëra anë dhe gjyqësorit nga ana tjetër, por që varen nga njëri-tjetri, kjo është pothuajse normale, do të thosha. Nëse shikoni debatet në vendet e tjera evropiane, gjithmonë gjeni politikanë që ndonjëherë kritikojnë gjyqësorin, gjyqësorin që kundërshton, etj. Pra, nuk jam i shqetësuar për këtë. Mendoj se është pjesë e një dialogu që duhet të zhvillohet, sepse pas reformës, reformës në drejtësi që u ndërmor në vitin 2016, jemi 10 vjet më vonë, mund të ketë gjëra që duhet të trajtohen në drejtim të ofrimit të mbrojtjeve më të mëdha për të drejtat e të pandehurve, etj. Ajo që është shqetësuese është kur diskursi kalon në sulme personale, sulme personale dhe të drejtpërdrejta kundër disa anëtarëve të gjyqësorit, sepse kjo ka një vlerë të ndryshme, në një farë mënyre. Është një mënyrë frikësimi, është një mënyrë për të ushtruar ndikim, është ndonjëherë një mënyrë për të minuar besueshmërinë e disa prej anëtarëve të gjyqësorit, dhe kjo është diçka që ne nuk e vlerësojmë pozitivisht, padyshim. Për ne, është sigurisht diçka që nuk duhet bërë. Por përsëri, një dialog konstruktiv që synon përmirësimin e performancës së sistemit të drejtësisë për ta bërë atë më të përgjegjshëm ndaj qytetarëve, sepse, po flisja për SPAK-un, por sistemi i zakonshëm i drejtësisë vuan nga shumë vonesa, ngecje, qytetarët nuk e shohin vërtet drejtësinë, nuk kanë qasje në drejtësinë që meritojnë. Pra, një diskutim mbi këto çështje është plotësisht i justifikuar dhe është një diskutim në të cilin jemi të gatshëm të angazhohemi.

Gazetarja: Ju keni informacione që përfaqësues të SPAK-ut mund të jenë kërcënuar, intimiduar, përtej fjalëve të hedhura në media? Keni ndonjë informacion të kësaj natyre?

Ambasadori: Jo, nuk do të përmend ndonjë kërcënim apo frikësim specifik. Në fakt, mendoj se ata kanë demonstruar një qëndrueshmëri të jashtëzakonshme përballë disa sulmeve, disa insinuatave, të cilat u drejtuan edhe kundër tyre. Pra, mendoj se ky është një sinjal pozitiv. Do të thotë se janë mjaftueshëm të sigurt, se janë të pavarur dhe se mund t'i rezistojnë këtyrelloj sulmesh.

Gazetarja: Viti 2030 është një objektiv i arritshëm për Shqipërinë që të jetë pjesë e Bashkimit Evropian? 

Ambasadori: Mendoj se jemi në një pikë kritike. Është një moment kur Shqipëria duhet t'i bindë Shtetet Anëtare për vendosmërinë e saj për të kryer reformat. Dhe është një pikë kritike edhe sepse është një dritare mundësie. Ekziston gatishmëri nga pala evropiane për të marrë në konsideratë hyrjen e shteteve të tjera anëtare në Bashkimin Evropian. Dhe ky është një tren që nuk duhet humbur. Dhe kjo është arsyeja pse mendoj se është gjithashtu e rëndësishme që të japim një vlerësim shumë kritik të situatës në këtë vend, por në të njëjtën kohë, që të gjitha forcat politike ta shohin këtë si një objektiv kombëtar dhe të bashkohen rreth tij. Vazhdoj të them se procesi i integrimit evropian nuk mund të jetë prerogativë e shumicës. Duhet të jetë një proces dypartiak në pronësi të të gjitha partive dhe në pronësi të të gjithë shoqërisë.

Gazetarja: Opozita ndërkohë thërret protesta për të rrëzuar qeverinë. Është një luftë politike e brendshme mes palëve. A e ndihmon procesin kjo klimë dhe kjo mënyrë e të bërit politikë nga opozita shqiptare?

Ambasadori: Para së gjithash, dua të theksoj se kam një diskutim dhe dialog shumë të shëndetshëm me opozitën dhe kam shpenzuar shumë energji personale për t'u siguruar që atyre t'u jepet hapësira që meritojnë në një shoqëri demokratike, në një parlament demokratik. Unë ndërhyra për të siguruar që procesi në dy komisionet kryesore që janë krijuar, ai për reformën territoriale dhe ai për reformën zgjedhore, të garantojë hapësirë atje për opozitën. Dhe kur bëhet fjalë për demonstratat, mendoj se demonstratat janë një e drejtë demokratike, në çdo vend. Ajo që mendoj se nuk duhet të justifikohet është përdorimi i dhunës, sepse nuk mund të kërkosh të dëgjohesh në parlament dhe pastaj të ushtrosh dhunë jashtë. Pra, mendoj se duhet të sigurohemi që atyre t'u jepet kjo hapësirë ​​në parlament. Dhe në këtë drejtim, u mërzita pak kur pashë se disa propozime që opozita ka paraqitur, për shembull, për komisionet hetimore, janë refuzuar plotësisht nga shumica. Mendoj se disa nga këto kërkesa mund të merren në konsideratë. Është një mundësi për të parë në mënyrë kritike disa nga çështjet që dominojnë debatin publik këto ditë, duke i dhënë parlamentit edhe rolin e vënies së qeverisë para përgjegjësisë. Prandaj është parlamenti.

Gazetarja: Po qeveria si po punon në procesin e integrimit?

Ambasadori: Mendoj se qeveria i ka vënë vetes këtë qëllim, këtë plan shumë ambicioz për të përfunduar negociatat në vitin 2027 dhe për t'i dhënë fund anëtarësimit në BE në vitin 2030. Kam takuar një numër të jashtëzakonshëm njerëzish të përkushtuar ndaj këtij qëllimi. Ata punojnë vërtet ditë e natë për këtë. Kryenegociatorja, zëvendëskryenegociatorja janë jashtëzakonisht të përgatitura. Janë negociatorë të fortë, por mendoj se po e bëjnë punën e tyre shumë, shumë mirë, dhe kjo vlerësohet nga Brukseli. Ajo që duhet të shqyrtojmë tani është të sigurohemi që kjo të shoqërohet me një forcim të kapacitetit administrativ të Shqipërisë. Ajo që dua të them me këtë është se mund të miratoni ligje shumë të mira, por nëse këto ligje nuk zbatohen siç duhet, atëherë nuk do ta arrini qëllimin e ndryshimit të realitetit në terren dhe gjithashtu përmirësimin e jetës së qytetarëve. Pra, ne duhet ta ndihmojmë Shqipërinë të zhvillojë një administrate publike që është vërtet në gjendje të kryejë punën, që është neutrale, që është kompetente, që është profesionale.

Gazetarja: Mendoni se ekziston një mundësi që Shqipëria të anëtarësohet me të drejta jo të plota në vitin 2030?

Ambasadori: Plani është që Shqipëria t’i kryejë reformat plotësisht, t’i zbatojë ato plotësisht dhe të bëhet një Shtet Anëtar me të drejta të plota. E di që ka shumë spekulime rreth llojeve të ndryshme të anëtarësimeve. Ky është një diskutim që po zhvillohet në Bruksel. Nuk do të përpiqem ta përsëris këtu, por në rastin e Shqipërisë, duhet t’i përmbahemi planit A.

Gazetarja: Që duhet të plotësohen të gjithë grup-kapitujt që të anëtarësohet me të drejta të plota.

Ambasadorii: Pikërisht, po.

Gazetarja: Pra, nuk do të ketë një aneks që mund të jemi me të drejta jo të plota dhe pastaj të shohim për të hyrë apo jo në shtëpi? 

Ambasadori: Nuk mendoj se kjo është hedhur në tryezë. Komisionerja Kos ka përmendur diçka para disa kohësh, që Shtetet Anëtare do të duan ta shohin në Traktatin e Anëtarësimit, sepse sapo të përfundojnë negociatat, negociohet traktati që në thelb i mundëson Shqipërisë të anëtarësohet. Ajo që ata duan të shohin në këtë traktat janë disa garanci se nuk do të ketë kthim prapa në fushën e sundimit të ligjit dhe demokracisë. Kjo është diçka që patjetër do ta shohim në Traktatin e Anëtarësimit.

Gazetarja: Z. Ambasador, ju keni qenë shpeshherë nën presionin e sulmeve personale. Si i komentoni këto sulme ndaj jush?

Ambasadori: Do të bëja një dallim midis sulmeve personale, të cilat kanë të bëjnë me jetën time private, orientimin tim seksual.Këtu mund të them vetëm një gjë. Ka njerëz që të veten mënyrë për të dalë nga harresa, dhe janë lënë në harresë sepse nuk janë më të rëndësishëm, të vetmen mënyrë për të dalë nga kjo kanë bërjen e komenteve fyese. Sepse në ditët e sotme, për fat të keq, ky lloj qëndrimi shkakton reagime dhe kështu i bën ata përsëri të rëndësishëm. Sinqerisht, nuk kam kohë për ta. Vërtet nuk shqetësohem. Nuk kam asgjë për të thënë. Jam mirë me veten time dhe nuk kam nevojë të justifikohem në asnjë mënyrë. Kur njerëzit kritikojnë kompetencën time profesionale, kur thonë se nuk po e bëj punën time siç duhet...

Gazetarja: Që ju jeni avokati i Edi Ramës në Bashkimin Evropian…

Ambasadori: Pikërisht. Mendoj se e vetmja gjë që mund të them është se institucionet e Bashkimit Evropian e kanë deklaruar qartë se gëzoj besim të plotë për kapacitetin dhe gjykimin tim. Ajo që është gjithashtu më e rëndësishme është se kolegët e mi, Ambasadoriët e shteteve anëtare këtu në Tiranë dhe të dërguar në vende të tjera, kanë besim të plotë në gjykimin tim. Dhe në një notë më personale, duhet të them se kam takuar kaq shumë shqiptarë që më kanë thënë se po bëj një punë të mirë, sa mund t'ju them se jam në rregull me këtë. Kaq mjafton.

Gazetarja: Flasim përsëri për politikën e brendshme. Ka disa reforma të rëndësishme që parlamenti shqiptar duhet të hartojë, të miratojë dhe më pas të implementojë. Mes tyre, reforma zgjedhore, që ju e prekët pak më pare. Cili është opinion juaj, si duhet, mendoni që partitë e vogla duhet të dëgjohen, që duhet të ndryshojë formula e Kodit Zgjedhor, pra duhet të kemi një formulë të re në zgjedhjet e ardhshme? Cili është qëndrimi juaj?

Ambasadori: Më vjen mirë që përmendët reformën zgjedhore sepse për mua kjo është një pikë shumë e rëndësishme. Kjo është arsyeja pse u thamë dy bashkëkryetarëve, z. Bylykbashi dhe z. Gjiknuri, se duam të ofrojmë ekspertizë për t'i ndihmuar ata me këtë punë dhe për të siguruar që të arrihet një rezultat i bazuar në konsensus. Zgjedhjet janë një moment kyç në jetën demokratike të një vendi dhe një shenjë e vërtetë e pjekurisë demokratike të një vendi. Pra, padyshim, ato janë shumë të rëndësishme në kuadër të të ashtuquajturit grup-kapitull i themeloreve. Puna që është bërë sot është thelbësore. Ndoshta i mbani mend vërejtjet e bëra nga OSBE/ODIHR-i kur folën për disa probleme, por në veçanti për mungesën e një fushe loje të barabartë, për abuzimin me burimet publike, situatën me median online dhe mungesën e transparencës në financimin e fushatave. Të gjitha këto gjëra duhen trajtuar. Nuk është vetëm çështje e Kodit Zgjedhor, le të themi, formula që përdoret, megjithëse edhe kjo është e rëndësishme. Mendoj se nëse doni të arrini një situatë ku nuk ka çekuilibër midis partisë në pushtet dhe partive opozitare, duhet të siguroheni që administrata publike të jetë gjithashtu neutrale. Kjo është arsyeja pse puna që po bën qeveria në lidhje me Ligjin e Shërbimit Civil, është shumë e rëndësishme, sepse ka të bëjë me krijimin e një administrate profesionale, e cila është e pavarur, e cila është e përgjegjshme, sigurisht, por nuk drejtohet politikisht. Dhe kjo ka një ndikim të rëndësishëm edhe në mjedisin zgjedhor. Por kur bëhet fjalë për partitë e vogla, mendoj se atyre duhet t'u jepet një mundësi për të paraqitur pikëpamjet e tyre, shqetësimet dhe nevojat e tyre duhet të merren parasysh kur partitë vendosin se çfarë lloj formule duan të ndjekin, sepse pluralizmi është thelbësor për një shoqëri demokratike. Pra, të kesh një shumicë zërash në parlament, mendoj se vetëm mund ta përmirësojë situatën, vetëm mund të kontribuojë në përparimin e Shqipërisë.

Gazetarja: Në opinionin tuaj dhe sipas përvojës suaj, a ka një pluralizëm të shëndetshëm Shqipëria?

Ambasadori: Do të thosha se situata aktualisht është në stanjacion. Nuk shihet asnjë zë i ri të dalë, ose ka shumë pak, dhe ata janë jashtëzakonisht të margjinalizuar. Nëse e krahasoj situatën këtu me vendet e tjera evropiane, ose me vendet që njoh më mirë, kemi parë fytyra të reja të dalin, dhe mendoj se kjo është gjithashtu e shëndetshme, kjo është gjithmonë e shëndetshme. Kjo është arsyeja pse reforma zgjedhore është e rëndësishme. Ajo duhet të krijojë një mjedis që mund të nxisë këtë lloj jete politike dinamike.

Gazetarja: Ju mendoni që ka ardhur momenti që të dy partitë e mëdha të kenë fytyra të reja që drejtojnë?

Ambasadori: Ah, tani po më pyesni shumë. Unë jam diplomat, nuk jam politikan.

Gazetarja: Cili është grup-kapitulli më i rëndësishëm për Shqipërinë në procesin e integrimit në Bashkimin Evropian?

Ambasadori: Padyshim themeloret, sundimi i ligjit, drejtësia dhe të drejtat themelore. Do të thosha më pas se mjedisi është një nga fushat më sfiduese për Shqipërinë, ku na duhet shumë punë. Ne gjithashtu do të ofrojmë shumë mbështetje, kemi shumë projekte në këtë drejtim. Siguria ushqimore është një shqetësim tjetër, padyshim, ku Shqipëria duhet të fitojë njohuritë e nevojshme. Dhe do të thosha gjithashtu bujqësia. Pastaj, sigurisht, si një fill i kuq, kapaciteti administrativ. Pra, ndërtoni një administratë publike të fortë që mund të garantojë që këto reforma të zbatohen siç duhet.

Gazetarja: Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural ka deklaruar se është në një proces akreditimi të procedurave të reja dhe në pritje të përmbylljes së marrëveshjes së financimit me Komisionin Evropian për programin IPARD 3. E citova këtë që të jem korrekte. Çfarë do të thotë kjo konkretisht? Kur mund të fillojë ky program?

Ambasadori: Qeveria shqiptare i ka paraqitur një kërkesë Komisionit Evropian që t'i besohet menaxhimi i këtij fondi. Çka do të thotë se ne nuk i menaxhojmë ato, por ia japim menaxhimin e këtyre fondeve qeverisë shqiptare. Dhe gjithashtu, duke pasur parasysh përvojën e së kaluarës, Komisioni ka kërkuar të jepen garanci serioze, edhe në aspektin e sistemit të auditimit, se fondet do të menaxhohen siç duhet, në përputhje me rregullat. Sepse po flasim për paratë e taksapaguesve evropianë. Dhe presim që qeveria shqiptare ta marrë këtë shumë seriozisht. Pra, tani jemi në fazën ku Komisioni po verifikon nëse qeveria shqiptare po ofron mbrojtje të mjaftueshme në këtë drejtim. Dhe nga sa shoh unë tani, mendoj se do të duhen disa muaj para se të arrijmë te dhënia aktuale e fondeve.

Gazetarja: Pra, është çështje muajsh përpara se të merrni vendimin për këto fonde.

Ambasadori: Po, sigurisht. Do të duhet kohë. Nuk do të ndodhë nesër.

Gazetarja: Dhe pyetja e fundit, që ka të bëjë natyrisht me zhvillimet në Shqipëri, SPAK-u, BKH-ja, investime të ndërkombëtarëve, ne e themi gjithmonë. Në fakt, si janë këto dy organizma në opinionin tuaj, si po punojnë, si është performanca e tyre?

Ambasadori: Ata në fakt gëzojnë mbështetjen time të plotë. Mendoj se kanë bërë një punë të jashtëzakonshme në rrethana sfiduese. E dini, njerëzit, kur flasin për SPAK-un, ndoshta flasin vetëm për rastet e korrupsionit, por duhet të shohim edhe punën fantastike që po bëjnë në drejtim të luftës kundër krimit të organizuar. Dhe kjo është një punë shumë e rrezikshme. Janë të ekspozuar ndaj rrezikut të kërcënimeve dhe dhunës, e kështu me radhë. Prandaj po u ofrojmë shumë mbështetje, sepse duam që ata të forcojnë kapacitetin e tyre, për shembull, në fushën e hetimeve financiare. Ne gjithashtu duam që ata të forcojnë procedurat e tyre, në mënyrë që të ofrojnë mbrojtje për të drejtat e të pandehurve, dhe procedurat që ata ndjekin të jenë të pa të meta, edhe nga pikëpamja e të drejtave të njeriut. Dhe e di që tani po bëhet punë nga qeveria e Shqipërisë, së bashku me disa ekspertë nga Shtetet Anëtare të BE-së, me qëllim rishikimin e aspekteve të caktuara të Kodit të Procedurës Penale. Dhe qëndrimi i ynë është shumë i qartë. Natyrisht, çdo gjë që forcon mbrojtjen e njerëzve është e lavdërueshme dhe duhet bërë. Por kjo nuk duhet të bëhet justifikim për të krijuar pengesa për zhvillimin e qetë të hetimeve nga SPAK-u dhe NBI-ja. Kjo nuk duhet ta bëjë më të vështirë për ta që të hetojnë rastet e krimit të organizuar dhe korrupsionit në Shqipëri, sepse kjo është absolutisht thelbësore për procesin e anëtarësimit dhe për besueshmërinë e Shqipërisë.

Gazetarja: Nëse Shqipëria do të ishte një nxënës që do të testohej në provimin për të hyrë në Bashkimin Evropian, cila do të ishte lënda ku duhej të mësonte më shumë, se është nxënës i dobët?

Ambasadori: Kjo është pyetje e vështirë. E di që njerëzit thonë se duhet të bëjmë detyrat e shtëpisë dhe të duket sikur po e trajton Shqipërinë si një nxënës të vogël, e di, dhe unë jam mësuesi dhe po të them, a i ke bërë detyrat e shtëpisë, dhe nuk je shumë i mirë. Nuk më pëlqen ky lloj marrëdhënieje. Shqipëria është një vend sovran dhe po zhvillojmë negociata, dhe sigurisht që janë negociata sui generis, sepse duhet të zbatosh standardet, dhe nuk është se mund t'i ulim standardet për t'ju kënaqur ju. Dua të them, themeloret për të cilat folëm. Folëm mjaftueshëm për drejtësinë. Dhe mendoj se duhet të përqendrohemi më shumë te sistemi i zakonshëm i drejtësisë, që ai t’u shërbejë qytetarëve. Dhe institucionet e pavarura të drejtësisë, dy këshillat, për shembull, duhet ta marrin seriozisht punën e tyre. Duhet të përmbushin përgjegjësitë e tyre dhe të sigurohen që formulojnë kërkesat e nevojshme për ta bërë sistemin e drejtësisë të funksionojë në mënyrë efikase. Dhe ende nuk kemi arritur atje. Por po të shohim gjëra të tjera, ndoshta nga kultura ime personale, mendoj se Shqipëria ende nuk ka zhvilluar, ende nuk ka hartuar një model zhvillimi që është miqësor me mjedisin. Dhe kjo është kritike për një vend që ka një natyrë, male, vijë bregdetare kaq të bukur. Pra, kur bëhet fjalë për turizmin, mendoj se duhet të kaloni nga ky lloj turizmi intensiv në një turizëm që është shumë më i qëndrueshëm nga pikëpamja mjedisore. Kjo kërkon aftësi. Por ka shumë përvojë në shtetet e reja anëtare që mund të përdoret për këtë qëllim. Ndaj ndoshta ata mund të bëjnë më shumë në këtë drejtim.

Gazetarja: Korrupsioni, krimi i organizuar janë... 

Ambasadori: Nuk dua të jem ai që thotë gjithmonë: korrupsioni dhe krimi i organizuar. Sigurisht, kjo është një pengesë e madhe. Kur më pyetët në fillim, cilat janë çështjet kryesore në procesin e anëtarësimit, këto janë problemet. Por gjithashtu mendoj se për zhvillimin e Shqipërisë duhet të shikohen edhe sektorë si, për shembull, mjedisi. Mënyra se si po zhvillohet, shoh se po përkeqëson disa nga problemet dhe arrin një pikë ku është shumë e vështirë të ndryshohet.

Gazetarja: Zoti Ambasador, kur largoheni nga Shqipëria, kur përfundon misioni juaj këtu?

Ambasadori: Do të largohem nga Shqipëria në fund të gushtit.

Gazetarja: Në fund të gushtit. Si po ikni nga Shqipëria, çfarë përshtypjesh ju ka lënë ky vend?

Ambasadori: Kam shumë kujtime, kujtime të bukura dhe momente emocionuese. Është pak e vështirë për mua t'i përmbledh këto tre vite, sepse kanë qenë shumë intensive. Kur mbërrita, para së gjithash u emocionova shumë që erdha në Shqipëri, një vend që e njihja, por jo aq shumë. Por një vend që e ndjeva shumë afër meje si italian, nga ana kulturore. Nuk më ka zhgënjyer. Është gjithashtu një vend, e kam thënë që në fillim, ku nuk ke kurrë një ditë të mërzitshme, gjithmonë ndodh diçka.

Gazetarja: Eshtë specialiteti ynë ky!

Ambasadori: Pikërisht. Është gjithashtu një vend ku nuk duhet t’i marrësh gjërat si të mirëqena, duhet të ushtrosh shumë gjykim për të kuptuar, për të deshifruar, për të parë se cilat janë motivimet e aktorëve. Pra, nga pikëpamja intelektuale është jashtëzakonisht stimulues dhe mbi të gjitha, arrita në një pikë kur filluam negociatat. Pra, kisha vërtet ndjesinë se po e ndihmoja këtë vend të ecte përpara dhe më në fund e kuptova ambicien e tij, një ambicie që filloi me rrëzimin e regjimit komunist, atë të të qenit në Evropë. 

Gazetarja: Qyteti më i bukur, gatimi më i mire, çfarë ka një gjë specifike shqiptare që do ta merrni me vete edhe kur të ikni?

Ambasadori: Nuk e di, do të kem probleme tani. Përkthyesja është nga Gjirokastra, kështu që pret që unë të them Gjirokastra, por unë e dua edhe Beratin, për shembull. Sa i përket kuzhinës, nuk do ta përmend emrin, sepse përndryshe do të thonë se po bëj publicitet, por ka një agroturizëm të vogël jashtë Tiranës, ku më pëlqen të shkoj për ushqimin, sepse është ajo që ne italianët e quajmë "kilometri zero", i cili prodhohet i gjithi në vend, për pamjen, është kaq paqësore, baritore do të thosha, dhe gjithashtu më kujton fëmijërinë time. Kur të dielën visheshe bukur dhe shkoje në restorant. Familja ime është nga Verona, por gjyshërit e mi ishin në një fshat të vogël jashtë Veronës dhe kështu, shkonim në tratoria, nën pemë. Pra, këto janë kujtime.

Gazetarja: Ndonjë fjalë shqip keni mësuar?

Ambasadori: Po, kam mësuar disa fjalë shqipe, por jam trajnuar si përkthyes, kështu që për mua gjuhët janë të rëndësishme. Bëra gjashtë muaj kurs shqip, dy herë në javë, dhe sigurisht që nuk kisha kohë të bëja detyrat e shtëpisë, kështu që mësuesi më thoshte se nuk i ke mësuar ende gjërat, kështu që po bëhej shumë stresuese sepse jam shumë perfeksionist dhe më pëlqen të zotëroj një gjuhë.

Gazetarja: Kuptoj.

Ambasadori: Unë di disa fjalë dhe ajo që më pëlqen tani është kur i dëgjoj njerëzit dhe e di pak a shumë çfarë thonë, mund t’i njoh fjalët. Dhe një gjë që mendova është se kur të largohem nga Shqipëria, mund t’i jap pak kohë për ta mësuar gjuhën, sepse një keqardhje e madhe që kam është se nuk kam mundur kurrë të shkoj në teatër, të shoh një shfaqje në shqip, dhe kjo është pjesë e përjetimit të një vendi, e dini, ose leximi i një libri.

Gazetarja: E qartë, është gjuhë e vështirë, besoj jua kanë thënë këtë.

Ambasadori: Shumë e vështirë. Po ju them, ndonjëherë mësuesi thoshte: “Po e bën me qëllim, pse po ma bën kaq të vështirë”?

Gazetarja: Natyrisht që ju do të largoheni nga Shqipëria, do të keni perspektivën tuaj më tej, por në kujtimet dhe në jetën tuaj, çfarë vendi do të zërë Shqipëria?

Ambasadori: Do të mbetet në jetën time. Duke respektuar plotësisht rregullat diplomatike, mendoj se do të më shihni përsëri në Shqipëri, me siguri.

Gazetarja: Me shumë kënaqësi. Kësaj radhe do të vini si dikush që e do Shqipërinë, do ta vizitoni, do të kaloni kohë të bukur?

Ambasadori: Pikërisht. Thjesht si një qytetar privat që shijon miqtë e vet, sepse kam shumë miq këtu në Shqipëri, që shijon qytetet, peizazhin, shkon më shumë për ecje malore sesa më parë, pasi nuk kam bërë shumë ecje malore.

Gazetarja: Zoti Ambasador, ishte kënaqësi të bisedoja me ju. Faleminderit!

Ambasadori: Faleminderit që më ftuat!