Mësimdhënia inovative në shkollat shqiptare – si po i transformon mbështetja e BE-së klasat në Shqipëri
Një çadër e zbukuruar me yjësi zodiakale qëndron në qendër të një klase në shkollën “Mersin Duqi” në Berzhitë, në periferi të Tiranës. Rreth saj, nxënësit eksplorojnë se si formohen dita dhe nata, pse Toka rrotullohet rreth boshtit të saj dhe rreth Diellit, si dhe çfarë përfaqësojnë Orioni, Pegasusi dhe Kasiopeja në qiellin e natës.
Mësimet e fizikës kanë marrë një dimension krejt të ri, ndërsa programi “BE për mësimdhënien gjithëpërfshirëse” paraqet metoda novatore në shkollat shqiptare. Fëmijëve tani u duken mësimet e fizikës tërheqëse. Ata marrin pjesë aktive gjatë mësimeve, jo thjesht duke përsëritur informacionin, por duke zbuluar njohuri të reja rreth Tokës dhe universit, ndërkohë që kontribuojnë edhe për krijimin e mjeteve mësimore.
EU Delegation to Albania
“Kemi kaluar nga mësimet tradicionale, ku mësuesi flet dhe ne thjesht dëgjojmë, në një qasje më ndëraktive. Përdorimi i lojërave edukative dhe lidhja e të nxënit me jetën e përditshme i angazhon të gjithë, pavarësisht nëse na pëlqen lënda apo jo. Në fund të çdo mësimi, ne madje votojmë me emoji për të ndarë se sa shumë na pëlqeu”, thotë Arsa Selba, një nga nxënëset.
Bashkëmoshatarja e saj, Ajlina Ozuni, beson se ajo çka ka ndryshuar më shumë është mënyra se si është organizuar ora e mësimit. “Mësimi bëhet më kuptimplotë kur mësojmë të bashkëpunojmë, të shprehim mendimet tona dhe të sfidojmë njëri-tjetrin. Ky angazhim aktiv na tërheq, na bën të ndihemi pjesë e përvojës dhe e transformon mësimin në diçka vërtet frymëzuese”.
Edhe Noel Duqi po eksploron aftësitë e veta udhëheqëse ndërsa mëson fizikë. “Unë eksploroj galaktikën, forcat dhe gravitetin në mënyra që më frymëzojnë dhe më motivojnë. Më pëlqen të marr nisma dhe shpesh zgjidhem si udhëheqës i grupit gjatë aktiviteteve të klasës”.
EU Delegation to Albania
Yjësitë dhe planetët nuk duken më të largët, pasi bashkohen nën një çadër blu të errët. Përmes shenjave të zodiakut, nxënësit përpiqen të kuptojnë universin e gjerë të yjeve që na rrethon. Ashtu si boshti i Tokës, një vijë abstrakte por themelore, që lidh Polin e Veriut me Polin e Jugut, metodat pedagogjike shërbejnë si një lidhje jetësore mes detyrimit për të mësuar dhe dëshirës për të fituar njohuri. Duke formësuar mënyrën se si përçohet informacioni, këto metoda zgjojnë kuriozitetin dhe nxisin angazhimin intelektual mes nxënësve të rinj.
Mësuesja e tyre, Albana Dapi, është një nga 15.000 mësuesit në Shqipëri të trajnuar në kuadër të projektit të financuar nga BE-ja “BE për mësimdhënien gjithëpërfshirëse”, një nismë që synon përmirësimin e rezultateve të të nxënit të nxënësve shqiptarë. Duke zhvendosur fokusin e mësimdhënies nga pritja pasive te pjesëmarrja aktive, qasjet bashkëkohore pedagogjike kërkojnë angazhim të vërtetë. Kjo do të thotë përballje dhe kapërcim i barrierave që shpesh i pengojnë nxënësit.
Përmes aktiviteteve bashkëpunuese dhe mjeteve ndihmëse vizuale, metodat moderne mësimore kultivojnë besimin dhe gjithëpërfshirjen. Ata balancojnë pjesëmarrjen me gojë, punën me shkrim dhe shprehjen krijuese, duke i mundësuar çdo grupi nxënësish të demonstrojnë pikat e tyre të forta sipas mënyrave të tyre individuale të komunikimit.
EU Delegation to Albania
“BE për mësimdhënien gjithëpërfshirëse” e ka shndërruar angazhimin në progres të dukshëm dhe të qëndrueshëm për arsimin gjithëpërfshirës në Shqipëri”, thotë Klodjan Seferaj, Drejtor i Projektit.
Jamarbër Kadiu, nxënës në shkollën “Emin Duraku”, vëren se metodat inovative të mësimdhënies e bëjnë më të lehtë kujtesën e informacionit të ri, pasi mësimet paraqiten në mënyra të hapura dhe të mirëpritura. Bashkëmoshatarja e tij, Jerina Çullaj, thekson integrimin e teknologjisë si një pikë të fortë të veçantë, duke vënë në dukje se si ajo stimulon kuriozitetin dhe angazhimin.
Me shkollën të rinovuar së fundmi në kuadër të Programit “BE për shkollat”, nxënësit tani marrin pjesë në mjedise të larmishme mësimore: biblioteka për punë në grup, laboratori për eksperimentim dhe platforma ndëraktive si Kahoot, secila duke nxitur bashkëpunimin dhe përfshirjen më të thellë në procesin e të nxënit.
EU Delegation to Albania
“Sot, idetë tona kanë vërtet rëndësi në mënyra që nuk kishin më parë. Me mjete të tilla si videoprojektori, laboratori dhe platformat ndëraktive si Kahoot, teknologjia bëhet mjet mësimi dhe jo shpërqendrim. Kjo qasje zvogëlon varësinë tonë nga telefonat dhe nxit pjesëmarrjen aktive. Si rezultat, edhe studentët që mund të mos e pëlqejnë një lëndë të caktuar ndihen të përfshirë, pasi këto metoda inovative e bëjnë të nxënit më të arritshëm dhe më tërheqës për të gjithë”, thonë Çullaj dhe Kadiu.
Mësuesit theksojnë se kjo qasje përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm, pasi në të kaluarën shpesh ishte e vështirë të tërhiqje vëmendjen e nxënësve. Disa nxënës mund të mos jenë shqetësues, megjithatë mbeten të shkëputur, një formë delikate tërheqjeje që mësuesit e quajnë "braktisje e fshehtë".
Mes tyre ka fëmijë me nevoja të veçanta arsimore, të cilët përfitojnë shumë nga mjediset që i njohin pikat e tyre të forta. Shumë prej këtyre nxënësve janë veçanërisht të aftë me teknologjinë dhe punën laboratorike, duke demonstruar intuitë të jashtëzakonshme, ndonëse janë më pak të prirë të marrin pjesë gojarisht apo përmes teksteve tradicionale shkollore.
Metodat moderne i përqafojnë këto dallime, duke krijuar një mjedis mësimor gjithëpërfshirës ku nxënësit janë të lirë të shprehin veten dhe ku talentet e tyre individuale mund të ushqehen dhe zhvillohen.
Në shkollën “Sinan Tafaj”, nxënësit Jolin Jorgji dhe Dardan Rodoni demonstrojnë se si metodat gjithëpërfshirëse të mësimdhënies u kanë mundësuar atyre të punojnë ngushtësisht me mësuesit e tyre, jo vetëm për të forcuar aftësitë e tyre udhëheqëse, por edhe për të ndërtuar ura midis brezave, duke rizbuluar historitë familjare dhe kombëtare. Në të njëjtën kohë, ata e kanë sjellë letërsinë në jetë në mënyra të reja, siç është animimi i Gregor Samsës në rrjetet sociale, duke demonstruar se si kreativiteti dhe tradita mund të bashkohen për të nxitur lidhje më të thella dhe angazhim.
EU Delegation to Albania
“Për festimet kombëtare në nëntor, punuam për një projekt të madh shkollor që gjurmoi historinë familjare përmes produksioneve audiovizuale. Studimi ynë për Gregor Samsën, Faustin dhe Iliadën ka ndryshuar gjithashtu: në vend që të përqendrohemi vetëm te kush ishin ata, ne eksplorojmë atë çka ata përfaqësojnë, mendojnë dhe ndiejnë. Për ta bërë këtë edhe më tërheqëse, krijuam një faqe në mediet sociale për Samsën, ku ai ndan emocionet e tij me një zë modern”, shpjegojnë Jorgji dhe Rodoni.
Disa shkruanin tekste, të tjerë lexonin ose vizatonin, duke garantuar që aftësitë e të gjithëve të bëheshin pjesë e nismës. Mësueset e tyre, Edlira Këllezi dhe Darina Minga, i kanë inkurajuar nxënësit jo thjesht të riprodhojnë tekstet, por edhe të përsosin idetë, të kultivojnë vetëzhvillimin dhe të kontribuojnë në shoqëri përmes të kuptuarit, analizës dhe të menduarit kritik.
Informacion plotësues
Mësimdhënia EU4Inclusive është një projekt i financuar nga Bashkimi Evropian që synon të përmirësojë rezultatet e të nxënit për nxënësit shqiptarë dhe të zvogëlojë pabarazitë midis nxënësve nga prejardhje të ndryshme socio-ekonomike, duke kontribuar në kohezionin social dhe zhvillimin e qëndrueshëm. I zbatuar nga Fondacioni i Shoqërisë së Hapur për Shqipërinë (OSFA) dhe Universiteti i Shkencave të Aplikuara i Tamperes (TAMK), projekti prezantoi një model mësimdhënieje gjithëpërfshirëse dhe një kurrikul të bazuar në kompetenca në sistemin arsimor parauniversitar të Shqipërisë.
Përmes një programi 22-ditor të Trajnimit të Trajnerëve, 348 mësues u trajnuan nga profesorët e TAMK, të cilët më pas mbështetën trajnimin e 15,000 mësuesve në të gjithë vendin përmes dy moduleve të akredituara të ofruara si në vend ashtu edhe në internet. Projekti gjithashtu forcoi shërbimet e mbështetjes shkollore duke zhvilluar një Platformë Dixhitale të Bazuar në Audio për nxënësit me shikim të kufizuar. Infrastrukturë dhe mbështetje për kapacitete profesionale iu ofrua Instituteve për Fëmijët e Verbër dhe të Shurdhër, të cilat tani funksionojnë si Qendra Burimesh. Përveç kësaj, 550 kabinete psiko-sociale shkollore u rinovuan me pajisje TIK-u, dhe mjetet ASEBA u lokalizuan dhe u prezantuan për përdorim nga shërbimet psiko-sociale shkollore.
